Archiwum Tagów | "morfologia"

Tags: , , , , ,

Porównanie składów preparatów / suplementów diety na poprawę jakości nasienia dostępnych w Polsce w roku 2019

Opublikowany w 10 lutego 2019 przez eliza

W celu porównania składów dostępnych na Polskim rynku preparatów / suplementów diety stosowanych do poprawy jakości nasienia prezentujemy poniżej 2 tabelki ze składem oraz trzecią tabelkę podsumowującą ceny tych preparatów / suplementów. Pierwsza tabela przedstawia zawartość składników danego preparatu w jednej kapsułce/tabletce/saszetce, a druga przedstawia zawartość składników preparatu w dziennej zalecanej przez producenta dawce (czyli jeśli dany preparat będzie stosowany zgodnie z zaleceniami, np. 1 raz dziennie, 2 razy dziennie, 2 tabletki 2 razy dziennie). Tabela numer 3 przedstawia ceny preparatów / suplementów diety w przeliczeniu na cenę jednostkową opakowania i na kurację 3 miesięczną.

Podane składy pochodzą z ulotek wymienionych preparatów (na luty 2019 – należy pamiętać, że producenci czasem zmieniają skład swojego suplementu preparatu, dlatego poniższa lista jest aktualna na dzień publikacji; w miarę otrzymywania informacji o zmianach będziemy ją aktualizować, choć może się zdarzyć, że o zmianie nie będziemy poinformowani). Preparaty umieszczone są w tabeli w kolejności alfabetycznej.

 

Tabela 1. Porównanie składów suplementów diety / preparatów stosowanych w celu poprawy jakości nasienia – porównanie dotyczy zawartości pojedynczych tabletek/kapsułek/saszetek.

Androvit Plus Extrasperm FertilMan Plus Fertilovit MT Oligobs procrea.M Parenton Promen Proxeed plus Supramen
Zalecenia producenta do dziennego stosowania 1-2 kaps dziennie(poniższe wartości odnoszą się do 1 kapsułki) 1 kaps 2 x 2 tabl (poniższe wartości odnoszą się do 1 tabletki) 1 kaps 1 sasz + 1 kaps 2 kaps 1 kaps 2 sasz  (poniższe wartości odnoszą się do 1 saszetki) 2 x 2 kaps (poniższe wartości odnoszą się do 1 kapsułki)
wit. A 500µg *  800µg
wit. E (tokoferole) 4,5mg ******* 50mg 30mg 36mg 15mg 20mg 25mg
wit. B1 (tiamina) 0,7mg 5mg
wit. B2 (ryboflawina) 0,8mg 5mg
wit. B3 (niacyna) 9 mg ******** 18mg
wit. B5 (kwas pantotenowy) 3mg 10mg
wit. B6 (pirydoksyna) 0,9mg 10mg
wit. B9 (kwas foliowy)  200µg 400µg 400µg  200µg 200µg 200µg 50µg
wit. B12 (cyjanokobalamina) 0,5µg 60µg (1%) 1µg 1,5µg
biotyna (wit. B7) 50µg
wit. C 30mg 50mg 180mg 80mg 90mg 90mg
wit. D 12µg  5µg 12,5µg
cynk 6,38mg 10mg 15mg 10mg 15mg 5mg 15mg ** 10mg 5mg
selen 30µg 25µg 160µg  55µg 27,5µg 27,5µg 20µg *** 50µg 22,5µg
miedź 1mg  1mg 0,5mg
chrom 25µg
żelazo  7mg 15mg
magnez  56,25mg 56,25mg 60mg
żeń-szeń syberyjski 100mg
olej lniany 960mg ****
olej rybi 408mg
kwasy omega-3 230mg
DHA 200mg
fruktoza 1000mg
kwas cytrynowy 50mg
L-glutation 25mg  5mg 12,5mg
L-karnityna 100mg  ***** 1200mg 200mg 3000mg 51mg 1725mg ****** 125mg
acetyl-L-karnityna 500mg 62,5mg
L-ornityna
L-arginina  125mg 280mg 12,5mg
arginina 100mg
L-tauryna 50mg
tauryna 50mg 200mg 100mg
maca 100mg
koenzym Q10  15mg  40mg 15mg  30mg 20mg  25mg
likopen 4mg 1mg
foliany 50µg
mio-inozytol 125mg
Ekstrakt z korzenia szparaga groniastego 130mg
Ekstrakt z korzenia traganka błoniastego 75mg
Ekstrakt z kwiatu krokusa uprawnego 14mg
Ekstrakt z żywicy kadzidłowca 25mg

* mcg ekwawalentu retinolu; ** glukonian cynku; *** selen stanowi 0,1% drożdży selenowych; **** w tym kwasy tłuszczowe omega-3 – 480mg; ***** w formie winianu; ****** w formie fumaranu; ******* mg ekwiwalenty alfa-tokoferolu; ******** mg ekwiwalentu niacyny
tabl – tabletka; kaps – kapsułka; sasz – saszetka

 

Tabela 2. Porównanie składów suplementów diety / preparatów stosowanych w celu poprawy jakości nasienia – porównanie dotyczy zalecanej przez producenta dziennej dawki.

Androvit Plus Extrasperm FertilMan Plus Fertilovit MT Oligobs procrea.M Parenton Promen Proxeed plus Supramen
Zalecenia producenta do dziennego stosowania 1-2 kaps  (poniższe wartości odnoszą się do 2 kapsułek) 1 kaps 2 x 2 kaps (poniższe wartości odnoszą się do zalecanej porcji) 1 kaps 1 sasz + 1 kaps 2 kaps 1 kaps 2 sasz  (poniższe wartości odnoszą się do zalecanej porcji) 2 x 2 kaps (poniższe wartości odnoszą się do zalecajen porcji)
wit. A 1000µg *  800µg
wit. E (tokoferole) 9mg ******* 50mg 30mg 36mg 15mg 20mg 100mg
wit. B1 (tiamina) 1,4mg  5mg
wit. B2 (ryboflawina) 1,6mg 5mg
wit. B3 (niacyna) 18 mg ******** 18mg
wit. B5 (kwas pantotenowy) 6mg 10mg
wit. B6 (pirydoksyna) 1,8mg 10mg
wit. B9 (kwas foliowy)  400µg 400µg 400µg  200µg 200µg 400µg 200µg
wit. B12 (cyjanokobalamina) 1µg 60µg (1%) 1µg 3µg
biotyna (wit. B7) 100µg
wit. C 60mg 50mg 180mg 80mg 90mg 180mg
wit. D 12µg  5µg 50µg
cynk 12,76mg 10mg 15mg 10mg 15mg 10mg 15mg ** 20mg 20mg
selen 60µg 25µg 160µg  55µg 27,5µg 55µg 20µg *** 100µg 90µg
miedź 2mg  1mg 2mg
chrom 50µg
żelazo  14mg 15mg
magnez  113mg 56,25mg 60mg
żeń-szeń syberyjski 100mg
olej lniany 960mg ****
olej rybi 408mg
kwasy omega-3 230mg
DHA 200mg
fruktoza 2000mg
kwas cytrynowy 100mg
L-glutation 25mg  5mg 50mg
L-karnityna 100mg  ***** 1200mg 200mg 3000mg 102mg 3450mg ****** 500mg
acetyl-L-karnityna 1000mg 250mg
L-ornityna
L-arginina  125mg 280mg 50mg
arginina 100mg
L-tauryna 50mg
tauryna 100mg 200mg 100mg
maca 200mg
koenzym Q10  15mg  40mg 15mg  30mg 40mg 100mg
likopen 4mg 4mg
foliany 200µg
mio-inozytol 500mg
Ekstrakt z korzenia szparaga groniastego 260mg
Ekstrakt z korzenia traganka błoniastego 150mg
Ekstrakt z kwiatu krokusa uprawnego 28mg
Ekstrakt z żywicy kadzidłowca 50mg

* mcg ekwawalentu retinolu; ** glukonian cynku; *** selen stanowi 0,1% drożdży selenowych; **** w tym kwasy tłuszczowe omega-3 – 480mg; ***** w formie winianu; ****** w formie fumaranu; ******* mg ekwiwalenty alfa-tokoferolu; ******** mg ekwiwalentu niacyny
tabl – tabletka; kaps – kapsułka; sasz – saszetka

 

Tabela 3. Orientacyjne ceny preparatów / suplementów diety na poprawę jakości nasienia – w ujęciu cen za opakowanie oraz za miesięczną kurację (ceny zaczerpnięte są ze sklepów i aptek internetowych na dzień 6.02.2019r. – nie należy ich w żadnym wypadku traktować jako oferty handlowej).

Androvit Plus Extrasperm FertilMan Plus Fertilovit MT * Oligobs procrea.M Parenton Promen Proxeed plus Supramen
Zalecenia producenta do dziennego stosowania 1-2 kaps 1 kaps 2 x 2 tabl 1 kaps 1 sasz + 1 kaps 2 kaps 1 kaps 2 sasz 2 x 2 kaps
Wielkość opakowania 30 kapsułek 30 kapsułek 120 tabletek 90 tabletek 30 saszetek + 30 kapsułek 60 kapsułek 30 kapsułek 2 x 30 saszetek  60 kapsułek lub 120 kapsułek
Cena za opakowanie

 

17 – 37 PLN 40 PLN 148-189 PLN 120 PLN 170 PLN 47-100 PLN 20-45 PLN 370 PLN 99 i 168 PLN
Cena za miesięczną kurację 17 – 74 PLN (w zależności od liczby spożywanych kapsułek) 40 PLN 148-189 PLN 40 PLN 170 PLN 47-100 PLN 20-45 PLN 370 PLN (lub mniej przy zakupie większych opakowań) 168   PLN

* Jest także preparat Fertilovit M Plus o poszerzonym składzie, ale i znacznie wyższej cenie
tabl – tabletka; kaps – kapsułka; sasz – saszetka

Komentarze (0)

Tags:

Barwienie plemników metodą Shorr’a do oceny morfologii

Opublikowany w 05 marca 2019 przez eliza

Jedną z rekomendowanych przez WHO 2010 metod barwienia plemników służącą do oceny ich morfologii jest barwienie metodą Shorr’a. Przed wykonaniem barwienia należy wykonać rozmaz nasienia na szkiełku podstawowym. W tym celu należy nanieść kroplę dokładnie wymieszanego nasienia na koniec szkiełka i wykonać pewnym, nieprzerwanym ruchem rozmaz za pomocą krawędzi drugiego szkiełka (należy „ciągnąć” kroplę nasienia za szkiełkiem rozmazującym, a nie ją „pchać”. Dla każdego pacjenta należy wykonać dwa rozmazy. Po wysuszeniu rozmazów (ok. 15 minut w temperaturze pokojowej) wykonuje się utrwalenie a następnie barwienie  preparatu zanurzając szkiełko w szeregu odczynników wg kolejności przedstawionej poniżej. W prawej kolumnie przedstawiono czas na jaki należy zanurzyć preparat albo ilość jego zanurzeń jaką powinno się wykonać.

W metodzie Shorr’a główki plemników barwią się na kolor niebieski (jasno-niebieski akrosom i ciemno-niebieska/granatowa część postakrosomalna główki). Nadmiar resztkowej cytoplazmy (w obrębie wstawki) barwi się na kolor czerwono-pomarańczowy. Witka barwi się kolor niebieski lub czerwonawy.

Odczynniki

Czas zanurzenia /

 ilość zanurzeń preparatu w odczynniku

1. Etanol 75% (v/v) – utrwalanie

1 godzina

2. Woda bieżąca

12-15 zanurzeń

3. Hematoksylina Harrisa

1-2 min.

4. Woda bieżąca

12-15 zanurzeń

5. Etanol amonowy

10 zanurzenia

6. Woda bieżąca

12-15 zanurzeń

7. Etanol 50% (v/v)

5 min.

8. Barwnik Shorr’a

3-5 min.

9. Etanol 50% (v/v)

5 min.

10. Etanol 75% (v/v)

5 min.

11. Etanol 95% (v/v)

5 min.

 

Dla prawidłowej oceny morfologii plemników wybarwiony preparat należy oglądać pod immersją. Zgodnie z zalecaniemi ocenia się minimum 200 plemników na każdym ze szkiełek.

Innymi zalecanym przez WHO 2010 metodami barwienia do oceny morfologii plemników jest barwienie metodą Papanicolau oraz Diff Quick.

Opublikowani: 5.03.2019

Komentarze (0)

Tags: , ,

Indeksy wielokrotnych defektów plemnika (TZI, MAI i SDI) – czym są i jak je policzyć?

Opublikowany w 28 lutego 2013 przez eliza

Poza oceną morfologii plemników w prostym systemie plemnik „prawidłowy”/”nieprawidłowy” można także wykonać bardziej szczegółową analizę uwzględniającą częstość występowania poszczególnych anomalii budowy (dotyczących główki, wstawki, witki, czy obecności zawieszek cytoplazmatycznych) i na jej podstawie wyliczyć odpowiednie indeksy. Uznaje się, że indeksy te mogą być pomocne, szczególnie w przypadkach kiedy trzeba ocenić stopień zaburzenia procesu spermatogenezy. W praktyce najczęściej spotykanym jest tzw. indeks teratozoospermii (TZI). Do obliczenia tych indeksów najwygodniej jest wykorzystywać sumator laboratoryjny (tzw. hematologiczny) pozwalający na jednoczesne zliczanie anomalii różnych typów. Wraz z zastosowaniem komputerowo wspomaganej analizy nasienia wyliczenie poszczególnych indeksów staje się coraz prostsze i częściej spotykane dlatego warto znać ich znaczenie i wiedzieć skąd się biorą.

 

W użyciu są 3 indeksy:

MAI – indeks anomalii wielokrotnych (ang.: multiple anomalies index)
TZI – indeks teratozoospermii (ang.: teratozoospermia index)
SDI – indeks deformacji plemnika (ang.: sperm deformity index)

 

Do wyliczenia ww. indeksów, każdego nieprawidłowego plemnika ocenia się pod względem wszystkich obserwowanych w nim defektów w obrębie główki, wstawi i witki, a także w zakresie obecności zawieszek cytoplazmatycznych przekraczających swoją powierzchnią 1/3 wielkości główki plemnika.

 

Poszczególne indeksy wylicza się zgodnie z definicjami:

MAI (indeks anomalii wielokrotnyc) to średnia liczba nieprawidłowości przypadająca na jednego nieprawidłowego plemnika. Pod uwagę brane są wszystkie defekty główki, wstawki i witki jednak używane są nieco inne kryteria oceny niż przedstawione w podręczniku WHO 2010 (David et al. (1975), Auger and Eustache (2000)). Indeks MAI nie ma ograniczonej maksymalnej wartości jaką może przybrać.

 

TZI (indeks teratozoospermii ) to także średnia liczba defektów przypadająca na jednego nieprawidłowego plemnika jednak maksymalna liczba defektów jakie można przypisać jednemu plemnikowi wynosi 4: defekt główki, defekt wstawki, defekt witki, zawieszka cytoplazmatyczna. Na potrzeby tego indeksu nie zlicza się np. kilku różnych defektów główki – nawet jeśli jest ich kilka w główce liczone jest to jako pojedynczy defekt główki. Kryteria oceny morfologii są w przypadku tego indeksu zgodne z przyjętymi w podręczniku WHO 2010. Indeks przyjmuje wartości od 1 do 4.

 

SDI (indeks deformacji plemnika) jest średnią liczbą defektów przypadającą na jednego plemnika (niezależnie od tego czy jego budowa jest prawidłowa czy też nie). Na jego potrzeby zlicza się defekty główki jako wielokrotne, ale defekty wstawki i witki już jako pojedyncze. Zawieszki cytoplazmatyczne także są zliczane jako osobny defekt. Kryteria oceny morfologii są w przypadku tego indeksu zgodne z przyjętymi w podręczniku WHO 2010. Indeks przyjmuje maksymalną wartość 3.

Uwaga: należy pamiętać że do wyznaczenia indeksu SDI liczbę defektów dzieli się przez liczbę wszystkich zliczonych plemników, a do wyznaczenia indeksu TZI i MAI tylko przez liczbę plemników nieprawidłowych.

 

Istnieją różne doniesienia naukowe nt. związku indeksów z możliwością zajścia w ciążę (Slama et. al. 2002).
Opracowanie: Eliza Filipiak (dr n. med.)

Auger J, Eustache F (2000). Standardisation de la classifi cation morphologique des spermatozoides humains selon la méthode de David modifi eé. Andrologia, 10:358-373.
David G et al. (1975). Anomalies morphologiques du spermatozoide humain. I. Propositions pour un système de classifi cation. Journal de Gynécologie, Obstétrique et Biologie de la Réproduction, 4(Suppl. 1):17-36.


Slama, R., Eustache, F., Ducot, B., Jensen, T. K., Jorgensen, N., Horte, A., Irvine, S., Suominen, J., Andersen, A. G., Auger, J., Vierula, M., Toppari, J., Andersen, A. N., Keiding, N., Skakkebaek, N. E., Spira, A., and Jouannet, P. (2002): Time to pregnancy and semen parameters: a cross-sectional study among fertile couples from four European cities. Hum Reprod 17, 503-15.

Komentarze (0)

<!--:pl-->Interpretacja wyników badania nasienia<!--:-->

Tags: , , , , , ,

Interpretacja wyników badania nasienia

Opublikowany w 18 września 2011 przez blimusiek

Wynik badania ogólnego nasienia oceniać powinno się wykorzystując wytyczne np. WHO (Światowej Organizacji Zdrowia). Poza tymi wytycznymi oczywiście brane pod uwagę powinny być też inne okoliczności. Obecnie obowiązujące wytyczne WHO nt. badania nasienia pochodzą z roku 2010. Wytyczne te były zmieniane na przestrzeni lat w miarę pojawiania się nowych badań i obserwacji medycznych (Obowiązujące i archiwalne „normy” badania nasienia). Obowiązujące obecnie normy w skrócie wyglądają następująco:

  • liczebność plemników: >= 15 mln / ml lub >= 39 mln/ ejakulat;
  • ruchliwość plemników: >= 32% plemników o ruchu postępowym;
  • żywotność plemników: >= 58% żywych plemników;
  • morfologia plemników: >= 4% plemników o prawidłowej budowie;
  • objętość ejakulatu: >= 1,5ml;
  • pH: >= 7,2.

Całość wartości referencyjnych / norm z 2010 roku znajduje się tutaj: Wartości referencyjne w badaniu nasienia wg WHO 2010

Ogólnie rzecz biorąc, jeśli uzyskany przez pacjenta wynik dla danego parametru (ruchliwości, koncentracji, żywotności czy morfologii plemników) jest wyższy niż przedstawione powyżej wartości to jest on traktowany jako prawidłowy.

Nie mniej jednak, wyniki badania nasienia powinny być oceniane w specyficzny sposób uwzględniający zależność poszczególnych parametrów pomiędzy sobą, a także częstotliwość współżycia seksualnego pacjenta czy okres jego wstrzemięźliwości płciowej. Szczególnie jeśli chodzi o wyniki wypadające poniżej zalecanych wartości referencyjncyh potrzebne jest szersze spojrzenie na cały wynik, a nie tylko na pojedynczy parametr.

Rozważmy kilka możliwych przykładów wyników badania nasienia, które zilustrują nam „problematyczność” oceny tego typu wyników:

  • wysoka liczba plemników przy niewielkich niedoborach w odsetkach plemników o prawidłowej morfologii, czy ruchliwości. Jeśli liczba plemników u danego pacjenta jest wysoka np. kilkukrotnie przekracza normę, to niedobory w odsetku plemników o prawidłowym ruchu, czy morfologii mogą być wyrównywane przez wyższą liczebność plemników. np. przy liczebności 100 mln/ml i ruchliwości postępowej 29% (czyli liczebność w normie, ruchliwość poniżej normy) bezwzględna liczba plemników o prawidłowym ruchu jest większa niż u pacjenta, który ma 21mln/ml i ruchliwość 39% (oba parametry w normie). Tak więc, taki wynik nie zawsze musi być powodem do niepokoju, a tym bardziej do diagnozowania niepłodności męskiej.
  • badanie nasienia wykonane po zbyt krótkim lub zbyt długim okresie wstrzemięźliwości płciowej. Pomimo tego, że zalecany czas wstrzemięźliwości płciowej, jaki powinien być zachowany przed oddaniem nasienia do badania jest ściśle określony (i wynosi 2-7 dni), to pacjenci często nie przestrzegają tego okresu (czasem nie uzyskują tej informacji z wyprzedzeniem, a czasem wynika to z innych powodów). Dlatego bardzo ważne jest aby przy analizie wyników badania nasienia zwrócić uwagę na ten okres, gdyż może on mieć istotny wpływ na wynik. Jeśli pacjent przychodzi na badanie po zbyt krótkim okresie od ostatniego wytrysku (współżycie/masturbacja), to należy się spodziewać, że liczba plemników może być niższa niż ta, którą wykazałoby badanie wykonane po prawidłowym okresie wstrzemięźliwości. W zależności od okresu wstrzemięźliwości możliwe są dość znaczne zmiany w liczebności plemników np. z 2mln/ml po 2 godzinnej abstynencji płciowej, 10 mln/ml po 1 dniu wstrzemięźliwości do 25 mln/ml po 3 dniach. Takie różnice są możliwe, jednak nie zawsze istnieją. Podobne zafałszowanie wyniku może mieć miejsce, jeśli pacjent ma zbyt długi okres wstrzemięźliwości płciowej np. kilkanaście – kilkadziesiąt dni. W takich przypadkach można się spodziewać zwiększonej liczebności plemników,  jednakże ich ruchliwość, żywotność i morfologia (czyli cechy jakościowe) mogą być wtedy gorsze. Do wyobraźni może przemówić takie stwierdzenie, że plemniki się po prostu „starzeją” z upływem czasu i przedłużającym się pobytem w najądrzu.
  • intensywność współżycia seksualnego przed oddaniem nasienia do badania. Jeśli pacjent prowadzi bardzo intensywne życie seksualne (pod uwagę należy brać zarówno współżycie płciowe, jak i masturbację), a wyniki liczebności plemników są u niego poniżej normy, to te dwa fakty prawdopodobnie można powiązać. Mniejsza aktywność seksualna może wpłynąć na zwiększenie liczebności plemników w próbce przeznaczonej do badania na skutek ich „gromadzenia się” w układzie rozrodczym i pozwolić na uzyskanie prawidłowego wyniku badania nasienia. W takich przypadkach, jeśli para stara się o ciążę zasadne może okazać się  zmniejszenie intensywności współżycia np. w okresie niepłodnym, a przez to niejako „uzbieranie” odpowiedniej liczby plemników do wykorzystania w okresie płodnym u partnerki. Natomiast wśród pacjentów o małej intensywności współżycia płciowego, podobnie jak w wyżej opisanym przypadku zachowanie zbyt długiego okresu wstrzemięźliwości płciowej przed badaniem nasienia może prowadzić do zwiększenia liczby plemników kosztem ich jakości (zaburzeń ruchu lub/i budowy).
  • brak plemników w nasieniu (azoospermia) lub znaczna oligozoospermia. W takich przypadkach trzeba przede wszystkim zweryfikować, czy do badania zostało oddane całe nasienie. Taki wynik może się zdarzyć, jeśli część ejakulatu bogata w plemniki została utracona podczas próby oddania. Jeśli przy kolejnym oddaniu pacjent odda całe nasienie może się okazać, że jego wyniki są w normie. Przy wyniku świadczącym o bardzo złych parametrach nasienia uzasadnione jest powtórzenie badania w celu wykluczenia możliwości błędu przy oddaniu nasienia lub wykonaniu badania. Zobacz także: Azoospermia, czyli brak plemników w nasieniu. Przyczyną takiego stanu może też okazać się wytrysk wsteczny.
  • pogorszone parametry nasienia po przebyciu chorób, którym towarzyszyła podwyższona temperatura ciała. Po otrzymaniu wyniku badania nasienia wskazującego na pogorszone parametry liczebności, ruchliwości, czy morfologii plemników (lub chromatyny plemnikowej) należy rozważyć, czy pacjent nie przechodził w okresie ostatnich 2-3 miesięcy chorób, którym towarzyszyła podwyższona temperatura ciała. U wielu pacjentów taki stan powoduje przejściowe pogorszenie jakości nasienia, które po pewnym okresie ulega poprawie. Jeśli w wywiadzie z pacjentem stwierdza się występowanie takich chorób, należy ponownie wykonać badanie nasienia po upływie ok. 3 miesięcy od momentu wystąpienia gorączki, co daje szansę na uzyskanie lepszego wyniku. Zobacz także: Wysoka gorączka, a jakość nasienia (ruchliwość i liczbność plemników oraz chromatyna plemnikowa)

UWAGI:

Bardzo ważna jest świadomość, że wyniki badania nasienia, w których parametry są poniżej normy, nie oznaczają od razu bezpłodności u mężczyzny. Znane są przypadki naturalnego poczęcia ciąży przez pacjentów ze znacznymi zaburzeniami parametrów nasienia np. liczebnością plemników ok. 2 mln/ml, czyli kilkakrotnie poniżej normy. Natomiast u pacjentów, u których parametry nasienia są nieznacznie poniżej normy, możliwość poczęcia dziecka naturalną drogą jest duża.

Z kolei prawidłowy wynik ogólnego badania nasienia nie świadczy ze 100% pewnością, że mężczyzna jest płodny i że problem z płodnością pary tkwi, gdzieś indziej. Inne, bardziej specyficzne testy (np. MAR Test, chromatyna plemnikowa) mogą wykazać, że w nasieniu są istotne nieprawidłowości, których nie sposób zaobserwować w ogólnym badaniu nasienia. Zobacz takżeDodatkowe testy i badania nasienia

Poza tym warto pamiętać, że jakość nasienia nie jest danemu pacjentowi „przypisana” raz na zawsze. U jednego pacjenta możliwe są fizjologiczne zmiany parametrów nasienia w czasie, a także ich zmiany pod wpływem różnych czynników zewnętrznych (stres, choroby, dieta, używki, mała aktywność fizyczna, czynniki szkodliwe związane z pracą itp). Dlatego opieranie diagnozy o pojedynczy wynik badania nasienia, w dodatku uzyskany we wcześniejszym okresie, nie powinno mieć miejsca. Zobacz także:Możliwa zmienność jakości nasienia w czasie u jednego pacjenta

Opracowanie: Eliza Filipiak (dr n. med.), Renata Walczak-Jędrzejowska (dr n. med.)

156 komentarzy

Tags: , , , ,

Lepsze nasienie u ojców bliźniaków

Opublikowany w 23 stycznia 2013 przez eliza

Ciekawych informacji na temat ojców bliźniaków dostarczyło badanie duńskich naukowców opisane w 2007 roku. Otóż wykazali oni, że ojcowie bliźniaków mają lepsze parametry nasienia w porównaniu do ojców dzieci z ciąż pojedynczych. Ojcowie bliźniaków mieli o kilkanaście punktów procentowych wyższą ruchliwość plemników oraz o kilka punktów procentowych lepszą morfologię plemników. Także koncentracja plemników o tych mężczyzn była wyższa. Co ciekawe, dotyczyło to przede wszystkim ojców bliźniaków dwujajowych.
Wyniki te potwierdziły teorię, że uzyskiwanie ciąż bliźniaczych jest miernikiem płodności, co dodatkowo jest także wspierane przez wyniki innych badań pokazujące, że odsetek ciąż bliźniaczych u mężczyzn z obniżonym potencjałem płodności jest także obniżony.

Na podstawie: Hum Reprod. 2007 Mar;22(3):751-5. Epub 2006 Nov 29. Twin pregnancy possibly associated with high semen quality. Asklund C, Jensen TK, Jørgensen N, Tabor A, Sperling L, Skakkebaek NE.

Komentarze (0)

Tags: , ,

Teratozoospermia – plemniki o nieprawidłowej budowie

Opublikowany w 19 września 2011 przez blimusiek

Wg obecnie obowiązujących rekomendacji WHO (2010) plemników o prawidłowej morfologii (budowie) powinno być w nasieniu 4% lub więcej. Jeśli plemników jest mniej niż 4% to stan taki nazywa się teratozoospermia. Należy pamiętać o tym, że kryteria oceny zalecane przez WHO to tzw. kryteria Krugera (strict Krugers criteria), które są dość „ostre” i traktują plemnika jako nieprawidłowego nawet przy obecności w nim pojedynczej nieprawidłowści. Dlatego też, przy zastosowaniu tych kryteriów nalezy się spodziewać, że odsetek (%) plemników prawidłowych w nasieniu rzadko kiedy przekracza 20%, a już na pewno nigdy nie wynosi np. 100% – wg przyjętych kryteriów takie wysokie wartości w przyrodzie po prostu nie występują.

Plemnik „idealny” i „nieidealny”

Za plemniki o prawidłowej budowie uznaje się takie, u których nie zaobserwowano ŻADNEJ nieprawidłowości. Natomiast za plemniki o nieprawidłowej budowie (o które w nasieniu znaczenie łatwiej niż o te prawidłowe) uznaje się takie, które mają nieprawidłowości w obrębie główki, wstawki lub witki. Dany plemnik może mieć tylko jeden albo kilka defektów jednocześnie. Aby był zaliczony do grupy o nieprawidłowej morfologii wystarczy choćby jeden defekt.

Do nieprawidłowości główki zaliczamy:

  • niewyraźny kontur;
  • inny niż owalny kształt (np. główka okrągła, podłużna i zwężona, gruszkowata, trójkątna, bezkształtna);
  • główka zbyt mała lub zbyt duża (prawidłowa długość: 4-5 micrometrów);
  • niewyraźnie wyodrębniony, zbyt duży lub zbyt mały akrosom (zajmujący więcej niż 70% lub mniej niż 40% powierzchni główki plemnika);
  • więcej niż 2 wakuole w obszarze akrosomalnym;
  • powierzchnia wakuol większa niż 20% powierzchni główki plemnika;
  • jakiekolwiek wakuole w obszarze postakrosomalnym;
  • podwójna lub potrójna główka.

Do nieprawidłowości wstawki zaliczamy:

  • zbyt grubą lub zbyt cienką wstawkę (wstawka powinna być wyraźnie grubsza niż witka);
  • zbyt długą lub zbyt krótką wstawkę (jej długość powinna w przybliżeniu być równa długość główki);
  • zawieszki cytoplazmatyczne o powierzchni przekraczającej 1/3 powierzchni główki;
  • wstawka przyczepiona do główki nie w jej osi;
  • wstawka z ostrym załamaniem.

Do nieprawidłowości witki zaliczamy:

  • zbyt długa lub zbyt krótka witka (jej długość powinna w przybliżeniu być równa 10 długościom główki);
  • zmienna grubość;
  • ostre załamania na którymkolwiek jej odcinku (wygięcia są dopuszczalne o ile nie wskazują na złamanie witki);
  • spiralne ułożenie;
  • podwójna witka.

W nasieniu zwykle występują plemniki o różnych nieprawidłowościach w budowie. Jeśli jakiś konkretny defekt jest częstszy niż inne, może to wskazywać na konkretne zaburzenie, dlatego taka obserwacja powinna być odnotowana na wyniku badania nasienia. Na przykład, obecność plemników ze spiralnie zwiniętą witką może wskazywać na zaburzenia w czynności najądrzy, obecność zbyt dużych zawieszek cytoplazmatycznych może wskazywać na nieprawidłowości w procesie spermatogenezy, natomiast przewaga plemników o charakterystycznych okrągłych główkach (globozoospermia) może wskazywać na zaburzenia genetyczne.

Ciekawa może być odpowiedź na pytanie, w jaki sposób wyznaczono wyżej opisane zasady, pozwalające na zaklasyfikowanie danego plemnika jako prawidłowego lub nieprawidłowego. Czy powyższe cechy budowy zostały wybrane uznaniowo, czy ich wybór ma jakieś naukowe podstawy?

Otóż wypracowanie powyższych zasad i tym samym ustalenie sposobu, w jaki powinien wyglądać „idealny plemnik” było możliwe dzięki licznym testom i badaniom. Badano np. jakie plemniki są znajdywane w kobiecych drogach rodnych, szczególnie w śluzie wewnątrzszyjkowym po stosunku płciowym oraz jakie plemniki są obecne na powierzchni osłonki przejrzystej komórki jajowej. Tym plemnikom, które zdołają się tam znaleźć przypisuje się większe możliwości zapłodnienia komórki jajowej, dlatego na podstawie ich cech budowy wypracowano model „ideału plemnika”.

Ile dobrych plemników?

Ilość plemników o prawidłowej morfologii zarówno u mężczyzn płodnych, jak i niepłodnych, waha się od 0 do 30% i rzadko kiedy przekracza 20% form prawidłowych. Nie zdarzają się mężczyźni, którzy mają 100% plemników o prawidłowej budowie lub choćby zbliżają się do takiego wyniku! Ponieważ wspomniane odsetki plemników prawidłowych w nasieniu są same w sobie dość niskie to wartości referencyjne i progowe wystarczające dla poczęcia drogą naturalną i zapewniające skuteczność w metodach wspomaganego rozrodu są także stosunkowo niskie i wg obecnie obowiązującej rekomendacji WHO wynoszą 4% plemników o prawidłowej morfologii. Powodem tej sytuacji jest między innymi to, że produkcja plemników jest procesem masowym, bardziej stawiającym na „ilość” niż „jakość”. Przy produkcji rzędu milionów plemników dziennie wystarczy, aby kilka procent z nich miało poprawną budowę , co i tak daje już bardzo znaczącą (liczoną np. w milionach) liczbę prawidłowych plemników.

Wpływ morfologii plemników na ich potencjał do zapłodnienia naturalnego i przy pomocy procedur rozrodu wspomaganego jest szeroko dyskutowany i można spotkać przeciwne opinie na ten temat. Badania dowodzą, że przy niskiej morfologii plemników (<4% form prawidłowych) zmniejszone jest prawdopodobieństwo naturalnego uzyskania ciąży 1. Podobnie jest przy wykorzystaniu nasienia pacjentów z teratozoospermią w procedurze klasycznego in vitro (IVF), w której słaba morfologia plemników koreluje z mniejszymi szansami na uzyskanie ciąży 2, 3. Natomiast jeśli chodzi o szanse na uzyskanie ciąży od ojców z teratozoospermią w procedurze ICSI (docytoplazmatycznego podania plemnika) to wydaje się, że słaba morfologia plemników nie jest czynnikiem prognostycznym co do szans powodzenia tej procedury (skutecznego zapłodnienia, kształtowania blastocysty i odsetka ciąż klinicznych) i wydaje się nie mieć wpływu na jej skuteczność 4, 5. Z drugiej strony przyżyciowa selekcja plemników o prawidłowej budowie do zabiegu ICSI przynosi lepsze efekty niż tradycyjne ICSI, w którym nie ma możliwości precyzyjnej oceny cech morfologicznych plemnika 6, 7. Metoda ta nazywana jest IMSI (ang. intracytoplasmic morphologically selected sperm injection), czyli docytoplazmatyczne podanie plemnika wyselekcjonowanego pod względem prawidłowej morfologii. Dzięki zastosowaniu takich metod komórki jajowe zapładnia się plemnikami, które nie tylko wykazują ruch, ale których cechy budowy można dość precyzyjnie ocenić i dzięki temu wybrać najlepsze plemniki. Metody te są stosowane w praktyce klinicznej (także w Polsce), aby zwiększyć skuteczność metod wspomaganego rozrodu.

Szczegóły techniczne w ocenie budowy plemników

Ocena morfologii plemników i wymienionych powyżej cech ich budowy jest możliwa jedynie w powiększeniu mikroskopu 1000x (czyli pod tzw. immersją). W mniejszych powiększeniach nie można dostrzec wszystkich cech budowy pozwalających na stwierdzenie, czy plemnik jest zbudowany poprawnie, czy też nie, chociaż niektóre, bardziej znaczące nieprawidłowości budowy można zaobserwować czasem przy powiększeniu 400 czy nawet 200x.

Przygotowanie preparatu, na którym można będzie ocenić morfologię plemników składa się z dwóch głównych etapów: 1) wykonania tzw. rozmazu na szkiełku mikroskopowym i 2) wysuszenia, utrwalenia i zabarwienia preparatu. WHO zaleca, aby stosować jedną z 3 metod barwienia preparatów do oceny morfologii (barwienie Papanicolaou, Shorr’a lub Diff-Quik) choć często stosowane są także uproszczone wersje tych barwień lub inne metody. Opisana wyżej metoda przyżyciowej oceny morfologii plemników stosowana przy zabiegach IMSI nie jest rutynowo stosowana do wykonania badania nasienia, ponieważ w tym badaniu przeżycie plemników nie jest warunkiem niezbędnym.

 

Opracowanie: Eliza Filipiak (dr n. med.), Katarzyna Marchlewska (dr n. med.), Jolanta Słowikowska-Hilczer (prof. dr hab. med.)

  1. Cooper TG, Noonan E, von Eckardstein S, Auger J, Baker HW, et al. World Health Organization reference values for human semen characteristics. Hum Reprod Update 2009; 16: 231-45.
  2. Kruger TF, Menkveld R, Stander FS, Lombard CJ, Van der Merwe JP, et al. Sperm morphologic features as a prognostic factor in in vitro fertilization. Fertil Steril 1986; 46: 1118-23.
  3. Kruger TF, Acosta AA, Simmons KF, Swanson RJ, Matta JF, et al. Predictive value of abnormal sperm morphology in in vitro fertilization. Fertil Steril 1988; 49: 112-7.
  4. Oehninger S, Kruger TF, Simon T, Jones D, Mayer J, et al. A comparative analysis of embryo implantation potential in patients with severe teratozoospermia undergoing in-vitro fertilization with a high insemination concentration or intracytoplasmic sperm injection. Hum Reprod 1996; 11: 1086-9.
  5. French DB, Sabanegh ES, Jr., Goldfarb J, Desai N. Does severe teratozoospermia affect blastocyst formation, live birth rate, and other clinical outcome parameters in ICSI cycles? Fertil Steril 2010; 93: 1097-103.
  6. Berkovitz A, Eltes F, Yaari S, Katz N, Barr I, et al. The morphological normalcy of the sperm nucleus and pregnancy rate of intracytoplasmic injection with morphologically selected sperm. Hum Reprod 2005; 20: 185-90.
  7. Bartoov B, Berkovitz A, Eltes F, Kogosovsky A, Yagoda A, et al. Pregnancy rates are higher with intracytoplasmic morphologically selected sperm injection than with conventional intracytoplasmic injection. Fertil Steril 2003; 80: 1413-9.

102 komentarze

<!--:pl-->Morfologiczna ocena plemnika przed ICSI – czyli IMSI-MSOME<!--:-->

Tags: , , , ,

Morfologiczna ocena plemnika przed ICSI – czyli IMSI-MSOME

Opublikowany w 16 stycznia 2012 przez eliza

IMSI-MSOME to technologia optyczno-cyfrowa wykonywana przy użyciu specjalistycznych mikroskopów wysokiej klasy, dzięki której można szczegółowo zaobserwować wiele detali budowy plemnika, zwłaszcza jego główki, a w tym jądra komórkowego i dzięki temu użyć „najlepszego” plemnika do procedury ICSI – docytoplazmatycznego wstrzyknięcia plemnika. Szczegółowe badanie morfologiczne plemników w czasie rzeczywistym, przy powiększeniu optyczno-cyfrowym od 6000 do 12000 razy (MSOME – ang.: Motile sperm organelle morphology examination) daje możliwość wyselekcjonowania najlepszych i najbardziej prawidłowych plemników do wstrzyknięcia do komórki jajowej. Zabieg ten, zwany IMSI, pozwala na uzyskanie większego odsetka implantacji, ciąż klinicznych, a jednocześnie zmniejszenie odsetka wczesnych, samoistnych poronień.

Analiza morfologiczna plemników stanowi ważną cześć działań diagnostycznych niepłodności męskiej. Wiele badań wskazuje na istnienie zależności między nieprawidłową budową plemników a wynikami zabiegu docytoplazmatycznej iniekcji plemników (ICSI). Wydaje się, że odsetek ciąż po zabiegu ICSI zależy od wyglądu plemnika wprowadzonego do komórki jajowej. Badania naukowe dowiodły, że wykorzystanie techniki takiej jak IMSI (ang.: intracytoplasmatic morphology-selected sperm injection) zwiększa skuteczność procedury docytoplazmatycznego wstrzyknięcia plemnika u par, u których wcześniej notowano niepowodzenia [1].

Podkreślany jest także fakt, że to właściwa struktura jądra komórkowego plemnika jest decydująca przy wyborze plemników wstrzykiwanych do komórki jajowej i procedury w których wybrano plemniki z jądrem o prawidłowym wyglądzie prowadziły do zwiększenia odsetka prawidłowych implantacji zarodka, ciąż oraz zmniejszenia odsetka poronień w porównaniu z procedurami, w których wykorzystywano plemniki nieprawidłową strukturą jądra komórkowego [2].

Opisana procedura IMSI-MSOME jest dostępna także w niektórych klinikach leczenia niepłodności w Polsce i jest szczególnie polecana dla par, w których znaczenie ma czynnik męski i u których notowano wcześniejsze niepowodzenia przy zastosowaniu tradycyjnego ICSI.

Gdzie wykonać IMSI-MSOME: link

 

1.             Bartoov, B., et al., Pregnancy rates are higher with intracytoplasmic morphologically selected sperm injection than with conventional intracytoplasmic injection. Fertil Steril, 2003. 80(6): p. 1413-9.

2.             Berkovitz, A., et al., The morphological normalcy of the sperm nucleus and pregnancy rate of intracytoplasmic injection with morphologically selected sperm. Hum Reprod, 2005. 20(1): p. 185-90.

 

 

Komentarze (1)

Tags: ,

Barwienie plemników metodą Papanicolau do oceny morfologii

Opublikowany w 16 stycznia 2012 przez eliza

Jedną z rekomendowanych przez WHO 2010 metod barwienia plemników służącą do oceny ich morfologii jest barwienie Papanicolau. Przed wykonaniem barwienia należy wykonać rozmaz nasienia na szkiełku podstawowym. W tym celu należy nanieść kroplę dokładnie wymieszanego nasienia na koniec szkiełka i wykonać pewnym, nieprzerwanym ruchem rozmaz za pomocą krawędzi drugiego szkiełka (nie „pchamy” kropli szkiełkiem rozmazującym, ale „ciągniemy” ją za nim. Dla każdego pacjenta należy wykonać dwa rozmazy.

Po wysuszeniu rozmazu (ok. 15 minut w temperaturze pokojowej) wykonuje się barwienie  preparatu zanurzając szkiełko w szeregu odczynników wg kolejności przedstawionej poniżej. W prawej kolumnie przedstawiono czas na jaki należy zanurzyć preparat albo ilość jego zanurzeń jaką powinno się wykonać.

W metodzie Papanicolau główki plemników barwią się na kolor niebieski (jasno-niebieski akrosom i ciemno-niebieska/granatowa część postakrosomalna główki). Nadmiar resztkowej cytoplazmy (w obrębie wstawki) barwi się na kolor czerwony lub różowy. Witka barwi się kolor niebieski lub czerwonawy.

Odczynniki

Czas zanurzenia /

 ilość zanurzeń preparatu w odczynniku

1. Etanol 95% (v/v) – utrwalanie

minimum 15 min.

2. Etanol 80% (v/v)

10 zanurzeń / 30 sek.

3. Etanol 70% (v/v) (etap opcjonalny)

10 zanurzeń / 30 sek.

4. Etanol 50% (v/v)

10 zanurzeń / 30 sek.

5. Woda destylowana

10 zanurzeń / 30 sek.

6. Hematoksylina Harrisa

3-4 min.

7. Woda destylowana

1-3 min.

8. Kwaśny etanol

4-8 zanurzeń

9. Woda bieżąca

3-5 min.

10. Etanol 50% (v/v)

10 zanurzeń / 30 sek.

11. Etanol 70% (v/v) (etap opcjonalny)

10 zanurzeń / 30 sek.

12. Etanol 80% (v/v)

10 zanurzeń / 30 sek.

13. Etanol 95% (v/v)

15 min.

14. Orange G 6

1-2 min.

15. Etanol 95% (v/v)

10 zanurzeń / 30 sek.

16. Etanol 95% (v/v)

10 zanurzeń / 30 sek.

17. EA-50

1-5 min.

18. Etanol 95% (v/v)

10 zanurzeń / 30 sek.

19. Etanol 95% (v/v)

10 zanurzeń / 30 sek.

20. Etanol 100%

5 zanurzeń / 15 sek.

21. Etanol 100%

5 zanurzeń / 15 sek.

 

Dla prawidłowej oceny morfologii plemników wybarwiony preparat należy oglądać pod immersją i powiększeniem 1000x. Powinno oceniać się minimum 200 plemników w dwóch preparatach.

Innymi zalecanym przez WHO 2010 metodami barwienia do oceny morfologii plemników jest barwienie metodą Shorr’a oraz Diff Quick.

Komentarze (0)

Plemnik

Tags: ,

Budowa plemnika

Opublikowany w 18 września 2011 przez blimusiek

Ogólnie:

Dojrzały plemnik ma długość ok. 60 µm i składa się z główki oraz witki. W witce można wyróżnić: szyjkę, wstawkę (część pośrednią), cześć główną i cześć końcową.

Plemnik

Szczegółowo:

Główka plemnika ma kształt owalny. Jej długość wynosi 4-5 µm, a szerokość 2,5–3,5 µm. Zawiera ona jądro komórkowe o chromatynie jednolicie gęstej, które otoczone jest od przodu tzw. akrosomem, który powstaje z przekształcenia aparatu Golgiego. W akrosomie znajdują się enzymy proteolityczne konieczne dla przejścia przez osłonkę przejrzystą owocytu (hialuronidaza, akrozyna, fosfataza kwaśna, neuraminidaza). Z tyłu akrosomu błona komórkowa plemnika ma zagłębienie zwane pierścieniem równikowym. Od strony szyjki główka jest wklęsła i tworzy wgłębienie zwane dołkiem implantacyjnym.

Witka stanowi aparat ruchowy plemnika.

Szyjka jest początkową częścią witki. Znajdują się w niej struktury łączące główkę plemnika z pozostałymi częściami witki – dwie centriole, z których centriola dystalna stanowi równocześnie ciałko podstawne witki i bierze udział w tworzeniu włókna aksonemalnego. Aksonema stanowi podstawowy aparat ruchu plemnika i przebiega przez całą witkę. Jest to kompleks mikrotubul, zbudowany z 2 mikrotubul centralnych, otoczonych przez 9 mikrotubul podwójnych. Na zewnątrz każdej z par obwodowych mikrotubul leżą pojedyncze włókna grube (keratynowe).

Wstawka stanowi kolejną część witki, o grubości poniżej 1 µm i długości 5-7 µm. We wstawce oprócz centralnie umieszczonej aksonemy, otoczonej przez 9 włókien grubych, znajduje się mankiet składający się z 20 wydłużonych mitochondriów ułożonych spiralnie. Cześć główna witki ma długość ok. 45 µm. Aksonema otoczona jest tu przez 9, a na końcu przez 7, włókien grubych i osłonkę. W części końcowej witki, o długości 5 µm, brak jest włókien grubych i osłonki włóknistej, a aksonema otoczona jest jedynie przez błonę komórkową.

Źródło: Katedra Andrologii i Endokrynologii Płodności Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Cechy brane pod uwagę przy ocenie morfologii plemników w badaniu ogólnym:

Główka plemnika musi mieć owalny, regularny kształt, bez wgłębień, nierówności itp. Akrosom w główce musi być wyraźnie widoczny i powinien zajmować od 40 do 70% powierzchni główki. Wakuole mogą występować w regionie akrosomalnym, ale nie może ich być więcej niż 2 i ich wspólna powierzchnia nie może przekraczać 20% powierzchni główki. Jakiekolwiek wakuole występujące w regionie postakrosomalnym główki są traktowane jako nieprawidłowość.

Wstawka musi być przyczepiona do główki w jej osi. Powinna mieć w przybliżeniu podobną długość co główka. Powierzchnia kropli cytoplazmy przyczepionych do wstawki nie może przekraczać 1/3 powierzchni główki. Wstawka powinna być wyraźnie grubsza od witki, ale też nie zbyt gruba.

Witka powinna mieć długość około 10 razy większą niż główka. Witka nie może być w żadnym miejscu złamana, nie może też tworzyć pętli. Delikatne wygięcia witki są dopuszczalne, o ile mają regularny przebieg i nie sugerują złamania.

Komentarze (0)

Tags: , , , , ,

Nomenklatura przydatna w interpretacji wyników

Opublikowany w 14 września 2011 przez blimusiek

Aspermia – Brak nasienia (brak ejakulacji lub ejakulacja wsteczna)
Asthenozoospermia – Odsetek plemników z ruchem postępowym poniżej wartości referencyjnej
Asthenoteratozoospermia – Odsetek plemników z ruchem postępowym i prawidłowa morfologią poniżej wartości referencyjnej
Azoospermia – Brak plemników w ejakulacie
Kryptozoospermia – Brak plemników w preparatach bezpośrednich, ale stwierdzana ich obecność w osadzie po odwirowaniu ejakulatu
Hemospermia (hematospermia) – Obecność erytrocytów w ejakulacie
Leukospermia (leukocytospermia, pyospermia) – Obecność leukocytów w ejakulacie powyżej wartości granicznej
Nekrozoospermia – Niski odsetek żywych plemników oraz wysoki plemników nieruchomych w ejakulacie
Normozoospermia – Liczba plemników w ejakulacie (lub ich koncentracja) oraz odsetek plemników z ruchem postępowym i prawidłową morfologią powyżej dolnych wartości referencyjnych
Oligoasthenozoospermia – Liczba plemników w ejakulacie (lub ich koncentracja) oraz odsetek plemników z ruchem postępowym poniżej dolnych wartości referencyjnych
Oligoasthenoteratozoospermia – Liczba plemników w ejakulacie (lub ich koncentracja) oraz odsetek plemników z ruchem postępowym i prawidłową morfologią poniżej dolnych wartości referencyjnych
Oligoteratozoospermia – Liczba plemników w ejakulacie (lub ich koncentracja) oraz odsetek plemników z prawidłową morfologią poniżej dolnych wartości referencyjnych
Oligozoospermia – Liczba plemników w ejakulacie (lub ich koncentracja) poniżej dolnych wartości referencyjnych
Seminogram – Innymi słowy, badanie nasienia
Teratozoospermia – Odsetek plemników z prawidłową morfologią poniżej dolnych wartości referencyjnych

Komentarze (0)

<!--:pl-->Możliwa zmienność w jakości nasienia u jednego pacjenta<!--:-->

Tags: , , , , ,

Możliwa zmienność w jakości nasienia u jednego pacjenta

Opublikowany w 14 września 2011 przez blimusiek

Liczne badania dowiodły, że jakość nasienia u jednego mężczyzny może ulegać znacznym fizjologicznym zmianom w czasie. Dlatego też, ocena jakości nasienia u danego pacjenta na podstawie pojedynczego badania nasienia (seminogramu), jest jedynie orientacyjna. Powinny być przeprowadzone 2-3 badania w odstępie czasu 1-3 miesiące. Taka niejednoznaczność pojedynczego badania wynika z fizjologii męskiego układu rozrodczego i z wielości czynników, które mogą mieć wpływ na nasienie. Wśród tych czynników można wymienić m.in.:

  • okres wstrzemięźliwości płciowej przed oddaniem nasienia do badania;
  • wcześniejsza aktywność seksualna, częstość stosunków i masturbacji;
  • konieczność oddania nasienia w laboratorium (u niektórych pacjentów parametry nasienia mogą być nieznacznie słabsze z  tego powodu);
  • czynność gruczołów dodatkowych układu rozrodczego (pęcherzyków nasiennych, prostaty i tzw. gruczołów Cowper’a) produkujących płyn nasienny będący składnikiem plazmy nasienia;
  • rozmiar jąder;
  • przebyte choroby (w przeszłości i ostatnim czasie);
  • czynniki środowiskowe (narażenie na podwyższoną temperaturę, promieniowanie jonizujące, substancje chemiczne, palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu, stresy, otyłość, niektóre leki, dieta itp.).

Poniższe wykresy ilustrują wyniki liczebności plemników (lewa kolumna: liczba plemników na mililitr; prawa kolumna: liczba plemników na ejakulat) u 5 przykładowych pacjentów, u których wykonywano badania nasienia w określonym odstępie czasu (oś X).

Wykres zmienności

Źródło: WHO Laboratory Manual for the examination and processing of human semen, dzięki uprzejmości Schering Plough oraz Bayer Schering Pharma AG.

Z wykresów wynika jednoznacznie, że pobranie jednej próbki nasienia do analizy może prowadzić do błędnej interpretacji stanu pacjenta. Problem nie ma wielkiego znaczenia, jeśli jest to pacjent, którego wyniki są zawsze „w normie” jak w przypadku pacjenta nr 4 na powyższych rysunkach, natomiast u pacjenta nr 3 widać wyraźnie, że zależnie od czasu wykonania analizy, mógłby on zostać zakwalifikowany do pacjentów „w normie” lub „poniżej normy”.

Podobne wnioski wynikają z analizy poniższych wykresów dotyczących wyników badania nasienia dwóch pacjentów, u których badanie było powtarzane przez rok w odstępie 2 miesięcy. Linie przerywane na wykresach oznaczają wartość „norny” wg WHO 2010. Na obu wykresach widać, że zależnie od momentu przeprowadzenia badania  uzyskiwane były różne wyniki, czasem klasyfikujące pacjenta „w normie”, czasem „na granicy”, a czasem „poniżej normy”. Na wykresach tych widać, że nie tylko liczebność i koncentracja plemników jest parametrem zmiennym – ruchliwość postępowa oraz morfologia plemników także mogą się istotnie wahać.

Wykres zmiennosc nasienia

Źródło: obserwacje własne

Wykres zmiennosc nasienia 2

Źródło: obserwacje własne

Taka zmienność liczebności plemników nie dotyczy wszystkich pacjentów. Wielu mężczyzn ma relatywnie stabilne parametry przez lata, podczas gdy inni mogą mieć bardzo dużą zmienność parametrów.

Wyniki badania nasienia powinny być oceniane przez lekarza, który ma duże doświadczenie w diagnostyce męskiej niepłodności. Samo porównanie wartości poszczególnych parametrów z obowiązującymi normami WHO to za mało.  Konieczne jest szersze spojrzenie uwzględniające częstotliwość współżycia pacjenta, okres wstrzemięźliwości płciowej, czynniki środowiskowe, stan zdrowia, przebyte choroby, a także zależność poszczególnych parametrów nasienia pomiędzy sobą np. gdy liczba plemników kilkakrotnie przekracza normę, to niewielkie obniżenie odsetka plemników o prawidłowym ruchu, czy morfologii, nie ma tak dużego znaczenia.

Opracowanie: Eliza Filipiak (dr n. med.), Renata Walczak-Jędrzejowska (dr n. med.)

Komentarze (0)

Tags: , ,

Palenie papierosów a chromatyna plemnikowa i jakość nasienia

Opublikowany w 15 września 2011 przez blimusiek

Pytanie, czy chromatyna plemnikowa i jakość nasienia są uszkadzane przez palenie papierosów nurtuje wiele par starających się o dziecko. Odpowiedzią na to pytanie mogą być wyniki uzyskane przez grupę chińskich naukowców, którzy przeprowadzili badania na temat wpływu palenia papierosów na wyniki analizy chromatyny plemnikowej – integralności DNA plemników oraz ich dojrzałości. Prawie 800 mężczyzn mających problemy z płodnością, których nasienie było analizowane na potrzeby tego badania podzielono na grupy w zależności od tego, jak dużo papierosów palili dziennie (= 20 papierosów dziennie), jak i od długości okresu przez który palili (= 10 lat). Mężczyźni niepalący stanowili osobną grupę. Za pomocą metody SCSA (badanie fragmentacji chromatyny plemnikowej) u mężczyzn w różnych grupach oceniano współczynnik DFI (indeks fragmentacji chromatyny) oraz dojrzałość plemników. Wyniki porównano z tradycyjnymi parametrami nasienia, takimi jak ruchliwość i morfologia plemników.

Okazało się, że w grupach mężczyzn palących ponad 20 papierosów dziennie oraz palących przez okres dłuższy niż 10 lat gorsza była ruchliwość progresywna oraz morfologia plemników. Ponadto pacjenci ci mieli mniejszą objętość nasienia. Dodatkowo wykazano, że chromatyna plemnikowa miała gorszą jakość (wyższy odsetek plemników z pofragmentowaną chromatyną oraz plemników niedojrzałych) u palaczy niż u mężczyzn niepalących, co świadczy o negatywnym wpływie palenia papierosów nawet w niewielkich ilościach i przez krótki czas na genetyczną jakość plemników.

Gdzie wykonać badanie chromatyny plemnikowej: link

Opracowanie: Eliza Filipiak (dr n. med.)

Na podstawie: Niu, Z. H., Liu, J. B., Shi, T. Y., Yuan, Y., and Shi, H. J. [Impact of cigarette smoking on human sperm DNA integrity]. Zhonghua Nan Ke Xue  16, 300-304.

2 komentarze

Thomas

Tags: ,

Obecność leukocytów w nasieniu, a morfologia plemników

Opublikowany w 15 września 2011 przez blimusiek

Celem badania było zweryfikowanie hipotezy, że leukocytospermia (zwiększona liczebność leukocytów w nasieniu) wpływa negatywnie na budowę (morfologię) plemników. Do udziału w badaniu przystąpiło 79 mężczyzn, którzy oddali nasienie na analizy. Zbadano odsetek plemników o nieprawidłowej morfologii (z uwzględnieniem rodzaju patologii np. wydłużenie główki plemnika, zbyt mała główka plemnika, nieprawidłowa wstawka, więcej niż jedna witka lub główka, witka z pętlą itp.) oraz liczbę leukocytów peroksydazao-dodatnich (barwiących się w teście LeucoScreen). Na podstawie uzyskanych wyników liczebności leukocytów peroksydazo-dodatnich próbki podzielono na dwa sposoby: 1) nasienie zawierające <0,5mln leukocytów / ml oraz >0,5 mln leukocytów / ml oraz 2) nasienie zawierające <1mln leukocytów / ml oraz >1 mln leukocytów / ml. Okazało się, że odsetek plemników o prawidłowej morfologii w poszczególnych grupach wynosi (wyniki przedstawiają medianę):

  • <0,5mln leukocytów/ml: 8% (zakres 0-17,5%);
  • >0,5 mln leukocytów/ml: 3 % (zakres 0-20,5%);
  • <1mln leukocytów/ml: 7,5% (zakres 0-17,5%);
  • >1 mln leukocytów/ml: 3% (zakres 0-11,5%).

Okazało się więc, że pacjenci z grup o większej liczbie leukocytów w nasieniu mają znacznie gorsze wyniki morfologii plemników, podczas gdy mniejsza liczba leukocytów w nasieniu jest związana z większym odsetkiem plemników o prawidłowej budowie. Naukowcy zauważyli też, że obecność leukocytów w nasieniu jest związana przede wszystkim z nieprawidłowościami w budowie wstawki plemników.

Opracowanie: Eliza Filipiak (dr n. med.), Katarzyna Marchlewska (dr n. med.)

Na podstawie: Thomas, J., Fishel, S. B., Hall, J. A., Green, S., Newton, T. A., i Thornton, S. J. (1997): Increased polymorphonuclear granulocytes in seminal plasma in relation to sperm morphology. Hum Reprod 12, 2418-2421.

Thomas

Komentarze (0)

Międzynarodowe nazewnictwo kwalifikacji zaburzeń przy badaniu nasienia wg WHO 2010

Tags: , ,

Wytyczne dla diagnostów: Badanie nasienia – standardy wg wytycznych WHO z 2010r., opracowane przez Komisję ds Konsensusu Lekarsko–Diagnostycznego PTA i PTDL

Opublikowany w 12 września 2011 przez blimusiek

Poniżej prezentujemy wytyczne dla diagnostów laboratoryjnych co do wykonywania badania ogólnego nasienia zgodnie z rekomendacjami WHO z 2010 roku. Opis ten znalazł się także w magazynie: Diagnostyka laboratoryjna (Journal of Laboratory Diagnostics) 2010, Vol 46, Issue 2, p. 161-170

 

Przygotowanie Pacjenta do badania

  1. Każdy Pacjent powinien otrzymać ustną lub pisemną instrukcję odnośnie warunków oddania próbki nasienia do badania.
    UWAGA!
    Wszelkie informacje związane z badaniem nasienia powinny być przekazywane Pacjentowi  w sposób poufny!
  2. Zaleca się wykonanie badania nasienia po zachowaniu okresu wstrzemięźliwości płciowej (czas od ostatniego wytrysku nasienia) od 2 do 7 dni. Informacja o okresie abstynencji powinna znaleźć się na wyniku.
  3. W przypadkach kolejnego badania nasienia, Pacjent powinien zachować ten sam okres wstrzemięźliwości płciowej, jaki zachowany był przy pierwszym badaniu.
  4. Zalecane jest oddanie nasienia w pomieszczeniu w pobliżu laboratorium, w warunkach zapewniających intymność.
  5. Pojemniki, do których oddawane jest nasienie powinny być wydane przez laboratorium (zalecane pojemniki jednorazowe o objętości 60-130 ml).
  6. Nasienie należy oddać drogą masturbacji.
  7. Pojemnik z nasieniem należy opisać (imię i nazwisko lub kod  Pacjenta).
  8. Nasienie powinno być oddane do pojemnika w całości, przy zachowaniu podstawowych zasad higieny. Jeśli nasienie nie zostało oddane w całości, Pacjent zobowiązany jest poinformować o tym personel medyczny.
  9. W przypadku problemów z oddaniem nasienia w laboratorium, dopuszczalne jest oddanie nasienia w warunkach domowych podczas stosunku płciowego do specjalnej prezerwatywy bez środków plemnikobójczych i dostarczenie materiału do badania w czasie nie przekraczającym  60 min. od oddania ejakulatu. Próbkę nasienia należy zabezpieczyć przed wychłodzeniem (transport w temp.   20-37°C ).

I. Procedura badania nasienia

Etapy wykonywania badania nasienia:

  1. W ciągu pierwszych 5 minut od ejakulacji
    • –  pojemnik z próbką nasienia odstawić na mieszadło rotacyjne (temp. pok. 20-25°C) lub umieścić  w cieplarce (37°C) na okres potrzebny do upłynnienia
  2. Zaraz po upłynnieniu nasienia (najlepiej w czasie do 30 min., ale przed upływem 60 min. od ejakulacji)
    • wpisanie do protokołu badania czasu upłynnienia (jeśli próbka nie upłynni się w przeciągu         30 min., odczekać z rozpoczęciem dalszych analiz kolejne 30 min.)
    • ocena wyglądu
    • ocena lepkości
    • ocena objętości
    • ocena pH
    • przygotowanie preparatu bezpośredniego do oceny mikroskopowej próbki nasienia
    • ocena ruchliwości plemników
    • przygotowanie rozcieńczeń do oceny liczby plemników
    • ocena żywotności
    • przygotowanie rozmazów do oceny morfologii plemników
    • ocena liczby plemników w komorze
    • ocena komórek peroksydazo-pozytywnych (jeśli wymagane przez lekarza)
    • wykonanie testu MAR (Mixed Antiglobulin Reaction) (jeśli wymagane przez lekarza)
    • przygotowanie plemników do testu immunobead (jeśli wymagane przez lekarza)
    • odwirowanie nasienia (jeśli jest wymagane przez lekarza oznaczenie parametrów biochemicznych w plazmie nasienia, lub w przypadku azoospermii)
  3. Po upływie 1 godziny od ejakulacji
    • utrwalenie, wybarwienie rozmazów nasienia i ocena morfologii plemników
  4. Przed upływem 3 godzin od ejakulacji
    • przesłanie próbki do badania mikrobiologicznego (jeśli wymagane przez lekarza)
  5. Później, ale tego samego dnia (lub następnego dnia po uprzednim zamrożeniu próbki)
    • wykonanie badań związanych z czynnością gruczołów dodatkowych (jeśli wymagane przez lekarza)
    • wykonanie pośredniego testu immunobead (jeśli wymagane przez lekarza)

Ocena makroskopowa nasienia

Ocena makroskopowa nasienia powinna zostać przeprowadzona zaraz po upłynnieniu się nasienia, najlepiej w czasie do 30 min. (oprócz oceny pH), jednak nie później niż w ciągu 60 min. od ejakulacji.

Czas upłynnienia

Upłynnienie nasienia następuje samoistnie w ciągu 60 min. od ejakulacji (zwykle – 15 min.). W trakcie upłynniania zaleca się umieszczenie pojemnika z próbką na mieszadle rotacyjnym (temp. pokojowa 20-25°C lub cieplarka 37°C). Upłynnienie ocenia się makroskopowo, w sytuacjach wątpliwych potwierdza się mikroskopowo. Czas upłynnienia podajemy w minutach. Jeśli upłynnienie nie nastąpi w ciągu 60 min., to na wyniku podajemy informację – upłynnienie >60 min. Czasami nasienie nie ulega upłynnieniu, powodując trudności w wykonaniu badania. Aby przeprowadzić dalsze badanie, należy poddać próbkę dodatkowej obróbce poprzez kilkukrotne zaaspirowanie (6-10 razy) ejakulatu do strzykawki z igłą o wewnętrznej średnicy od 0,69 do 0,84 mm, lub dodanie określonej objętości roztworu Dulbecco lub bromeliny (1g/l) i wymieszanie przy użyciu pipety Pasteura.

UWAGA! W tym przypadku przy dalszych obliczeniach należy uwzględnić rozcieńczenia nasienia. Zastosowanie ww. procedur musi zostać odnotowane na wyniku.

Objętość nasienia

Objętość wyrażana jest w ml – zalecana jest wagowa metoda pomiaru objętości.

W celu określenia objętości tą metodą należy:

a)    zważyć pojemnik, do którego ma być oddane nasienie – x [g]
b)    zważyć powtórnie pojemnik z nasieniem – y [g]
c)     obliczyć wagę nasienia – z [g]        z = y – x

Dokładność ważenia do 0,1 g

Przyjmując, że gęstość nasienia wynosi 1 g /ml (dokładnie 1.014 g/ml ) to [g] = [ml].

Wyliczona waga nasienia w [g] odpowiada objętości ejakulatu wyrażonej w [ml].

Druga metoda polega na pomiarze objętości w wyskalowanym cylindrze z dokładnością do 0,1 ml.

Barwa nasienia

Terminologia używana do określania barwy:

  • prawidłowa: szaro-opalizująca, mleczno–szara, nieprzezroczysta
  • nieprawidłowa: przezroczysta, żółtawa (żółtaczka, przyjmowane leki), czerwono-brunatna (domieszka krwi)

Lepkość nasienia

Lepkość nasienia określa się na podstawie długości kropli wypływającej z pipety o szerokim ujściu (jednorazowa pipeta Pasteura). W przypadku nieprawidłowej lepkości nasienie nie wypływa kroplami, ale tworzy nici o długości powyżej 2 cm.

Druga metoda: zanurzoną w nasieniu szklaną pałeczką podciągamy nasienie do góry. W przypadku nieprawidłowej lepkości tworzy się nitka długości powyżej 2 cm.

W celu zmniejszenia podwyższonej lepkości stosuje się takie same metody jak przy opóźnionym upłynnieniu lub braku upłynnienia (mechaniczne, enzymatyczne).

Terminologia używana do określania lepkości:

  • prawidłowa
  • zwiększona

pH nasienia

Należy je oznaczać po upłynnieniu nasienia, zawsze w jednakowym czasie, najlepiej po 30 min., lecz nie później niż 60 min. od ejakulacji przy użyciu papierków wskaźnikowych o zakresie pH 6,0 do 10,0.

Badanie mikroskopowe nasienia

Zaleca się używanie mikroskopu z kontrastem fazowym i zestawem obiektywów o powiększeniu 10x, 20x, 40x, 100x. Dopuszczalne jest badanie nasienia z zastosowaniem zwykłego mikroskopu świetlnego.

Badanie mikroskopowe nasienia rozpoczynamy zaraz po upłynnieniu próbki, najlepiej w czasie do 30 min., jednak nie później niż w ciągu 60 min. od ejakulacji.

Jeśli upłynnienie nie nastąpiło w przeciągu 60 min. próbka powinna być poddana dodatkowej obróbce (mechanicznej lub enzymatycznej). Fakt ten należy odnotować na wyniku.

Przygotowanie preparatu bezpośredniego:

Przed każdorazowym pobraniem próbki do oceny mikroskopowej nasienie należy bardzo starannie, ale delikatnie wymieszać, unikając tworzenia się pęcherzyków powietrza. Do mieszania polecana jest jednorazowa pipeta Pasteura o szerokim ujściu (1,5 mm), którą należy delikatnie zaaspirować próbkę około 10 razy. Nie wolno stosować wytrząsarki, ponieważ powoduje uszkodzenie plemników. Następnie, przy użyciu pipety automatycznej należy nanieść 10 µl nasienia na szkiełko podstawowe, przykryć szkiełkiem nakrywkowym o wymiarach 22 x 22 mm unikając tworzenia się pęcherzyków powietrza. Tak przygotowany preparat pozostawić na ok. 1 minutę w temp. 20-25°C lub 37°C, a następnie poddać ocenie mikroskopowej.

Temperaturą z wyboru do oceny nasienia jest temp. 37°C, jednak ocenę ruchu można przeprowadzać również w temp. pokojowej tj. 20-25°C.

Wstępna ocena mikroskopowa preparatu bezpośredniego

I. powiększenie całkowite 100x  (okular 10x i obiektyw 10x)

  1. występowanie pasm śluzu
  2. ocena nieprawidłowości w zachowaniu się plemników (agregacja, aglutynacja)
  3. obecność innych elementów morfotycznych

II. powiększenie całkowite 200x / 400x

  1. ocena ruchliwości plemników
  2. ustalenie rozcieńczenia próbki nasienia do oceny koncentracji plemników (liczba plemników wyrażona w mln/ml nasienia)

Ocena preparatu bezpośredniego

Ocena nieprawidłowości w zachowaniu się plemników

Niespecyficzną agregację obserwujemy, gdy zarówno nieruchome jak i ruchome plemniki przylegają do siebie oraz do pasm śluzu, innych komórek lub do ciałek resztkowych tworząc skupiska.

Aglutynację obserwujemy gdy ruchome plemniki przylegając do siebie tworząc skupiska – zjawisko dotyczy tylko plemników.

Aglutynacja określana jest w stopniach od 1 do 4:

  • stopień 1 – <10 plemników tworzących skupiska, wiele plemników wolnych
  • stopień 2 – od 10 do 50 plemników tworzących skupiska, obecne wolne plemniki
  • stopień 3 – >50 plemników w skupiskach, obecne pojedyncze wolne plemniki
  • stopień 4 – wszystkie plemniki tworzą skupiska, poszczególne skupiska łączą się ze sobą.

Obecność innych elementów morfotycznych

W preparacie bezpośrednim wymienione poniżej elementy morfotyczne oceniane są wg oceny szacunkowej:

  1. ciałka resztkowe
  2. bakterie
  3. nabłonki
  4. kryształy sperminy

Używana terminologia:

  • pojedyncze, nieliczne, dość liczne, liczne, bardzo liczne w polu widzenia lub w preparacie

Komórki okrągłe w nasieniu

W nasieniu mogą znajdować się leukocyty oraz komórki spermatogenezy określane wspólnie jako „komórki okrągłe”. Koncentrację komórek okrągłych (liczba komórek wyrażona w mln/ml ejakulatu) liczymy metodą komorową podczas określania koncentracji plemników. Inna zalecana technika polega na wykonaniu rozmazu na szkiełku podstawowym i zabarwieniu go metodą Papanicolau, zestawem Diff-Quick lub May-Grunwald-Giemzy (MGG).

UWAGA! Preparat wybarwiony metodą MGG nie może być wykorzystywany do oceny morfologii plemników.

Elementy komórkowe oceniamy pod immersją (powiększenie 1000x) w mikroskopie. Do obliczenia wartości bezwzględnych stosuje się odpowiedni wzór:

C = (n x S) /100
C – koncentracja komórek spermatogenezy i leukocytów – w mln/ml ejakulatu
n – liczba policzonych komórek spermatogenezy i leukocytów przypadających na 100 plemników
S – koncentracja plemników wyrażona w mln/ml ejakulatu

Jeśli koncentracja komórek okrągłych będzie >=1 mln/ml zaleca się wykonanie dodatkowych procedur w celu określenia koncentracji leukocytów peroksydazo-dodatnich.

Ocena ruchliwości plemników

Ruch plemników klasyfikuje się według następującej skali (klasyfikacja WHO 2010):

  • ruch postępowy – plemniki poruszające się ruchem postępowym zarówno liniowym, jak i po dużym okręgu bez względu na ich szybkość
  • ruch niepostępowy- plemniki poruszające się ruchem niepostępowym (w miejscu i po małym okręgu)
  • plemniki nieruchome

Oceny dokonuje się w dwóch preparatach bezpośrednich wykonanych z tego samego ejakulatu. W danym polu widzenia jako pierwsze liczy się plemniki poruszające się ruchem postępowym, a następnie w tym samym polu ocenia się plemniki o ruchu niepostępowym oraz plemniki nieruchome. W celu oceny i klasyfikacji ruchu obserwacji poddaje się plemniki przynajmniej w 5 polach widzenia, przy czym ocenia się nie mniej niż 200 plemników w jednym preparacie. Przy ocenie ruchu należy pamiętać, aby w ostatnim polu widzenia ocenić ruch wszystkich plemników, nawet jeśli wcześniej przekroczona została liczba 200 ocenionych plemników. Ruch wyraża się jako odsetek (%) plemników o danym typie ruchu, wynik zaokrąglając do liczby całkowitej. Wynik podaje się jako średnią z dwóch wyników uzyskanych z oceny ruchu w dwóch preparatach po zweryfikowaniu różnicy z poszczególnych zliczeń. W celu zweryfikowania dopuszczalnej różnicy pomiędzy wynikami uzyskanymi z obu preparatów należy porównać wynik reprezentujący najliczniejszą kategorię ruchu (Tab. 5).

W przypadkach niezgodności co do różnicy wynikającej z tabeli 5 liczenie musi być wykonane w całości od początku – od wykonania preparatu bezpośredniego.

Przykład: W wyniku dwukrotnego zliczenia 200 plemników uzyskano wyniki: ruch postępowy – 30% i 50%; ruch niepostępowy – 5% i 15% oraz plemniki nieruchome – 65% i 35%. Najliczniejszą kategorię ruchu reprezentowały plemniki nieruchome, ich średni wynik to 50% a różnica pomiędzy nimi wynosi 30%. Z tabeli 5 wynika że dla wartości 50% dopuszczalna różnica pomiędzy wynikami wynosi 10%. W takiej sytuacji analizę należy powtórzyć, przygotowując nowe preparaty.

Ustalenie rozcieńczenia do oceny koncentracji plemników

W celu ustalenia odpowiedniego rozcieńczenia próbki nasienia do oceny koncentracji plemników (liczba plemników wyrażona w mln/ml nasienia) wykonuje się ocenę liczby plemników w polu widzenia pod całkowitym powiększeniem 200x lub 400x (Tab. 1).

Do wykonania rozcieńczeń zalecane jest używanie automatycznych pipet tłokowych (ang. positive-displacement pipette) oraz aspirowanie objętości nasienia nie mniejszej niż 50 µl. Należy pamiętać o dokładnym i delikatnym wymieszaniu próbki tuż przed wykonaniem rozcieńczeń. Wykonujemy dwa takie same rozcieńczenia.

Jako rozcieńczalnika używa się roztworu hipertonicznego. Zalecany rozcieńczalnik:

50 g                              NaHCO3
10 ml                           35% Formalina (v/v)

Dobrze wymieszać i uzupełnić wodą destylowaną do 1000 ml

(Trwałość roztworu w temp. 4 °C – 12 miesięcy)

Tabela zalecane rozcieńczenia

Tabela zalecane rozcieńczenia

Ocena koncentracji plemników

Terminy „całkowita liczba plemników” oraz „koncentracja plemników” nie są synonimami. Termin „koncentracja plemników” odnosi się do liczby plemników w jednostce objętości nasienia (1 ml), podczas gdy „całkowita liczba plemników” odnosi się do liczby plemników w całej objętości ejakulatu i wylicza się ją mnożąc koncentrację plemników przez objętości ejakulatu.

Do liczenia plemników zalecane jest używanie kamer o głębokości 100 µm lub głębszych. Zaleca się przeprowadzanie procedury oceny koncentracji plemników w udoskonalonej komorze Neubauera (ang. improved Neubauer haemocytometer) (Ryc. 1).

Udoskonalona komora Neubauera posiada dwie oddzielne komory zliczeniowe (o rozmiarach 3×3 mm). Każda z komór podzielona jest na 9 siatek o rozmiarach 1×1 mm. Siatki nr 1,3,7,9 zawierają 4 rzędy po 4 duże kwadraty. Siatki nr 2 i 8 zawierają 4 rzędy po 5 dużych kwadratów. Siatki nr 4 i 6 zawierają 5 rzędów po 4 duże kwadraty. Środkowa siatka nr 5 zawiera 5 rzędów po 5 dużych kwadratów.

Komorę przykrywa się szkiełkiem nakrywkowym o określonej grubości (0.44 mm).

Jedna z dwóch komór zliczeniowych w udoskonalonej komorze Neubauera z zaznaczonymi 9 siatkami.

Jedna z dwóch komór zliczeniowych w udoskonalonej komorze Neubauera z zaznaczonymi 9 siatkami.

Przy głębokości 100 mm, nad każdą z 9 siatek znajduje się 100 nl rozcieńczonej próbki nasienia. Objętość próbki nasienia znajdująca się nad jednym kwadratem oraz jednym rzędem w poszczególnych siatkach komory przedstawiona jest w tabeli 2.

Objętość rozcieńczonej próbki nasienia

Objętość rozcieńczonej próbki nasienia nad jednym kwadratem oraz jednym rzędem w poszczególnych w poszczególnych siatkach udoskonalonej komorze Neubauera

 

Jedno z dwóch przygotowanych wcześniej rozcieńczeń wprowadza się nad jedną z komór, drugie nad drugą, po uprzednim dokładnym wymieszaniu. Liczenie przeprowadza się w obu komorach (zachowując regułę 2 boków B?rkera). Zaleca się zliczenie co najmniej 400 plemników z dwóch zliczeń (dwóch komór zliczeniowych w komorze), każde po około 200 plemników. Zliczamy tylko kompletne plemniki (z główką i witką).

Tabela 3 przedstawia numery odpowiednich siatek w jednej komorze udoskonalonej komory Neubauera potrzebne do zliczenia co najmniej 200 plemników, w zależności od ilości plemników obserwowanych w polu widzenia w preparacie bezpośrednim i wykonanego rozcieńczenia.

Numery siatek do zliczenia co najmniej 200 plemników.

Numery siatek do zliczenia co najmniej 200 plemników.

 

Liczenie rozpoczyna się zawsze od zliczania plemników w poszczególnych rzędach w siatce nr 5. Jeśli nie zliczymy 200 plemników po obejrzeniu wszystkich 5 rzędów siatki nr 5, kontynuujemy zliczanie w poszczególnych rzędach (każde po 4 kwadraty) w przyległych siatkach (siatki nr 4 i 6), aż do zliczenia co najmniej 200 plemników. Jeśli osiągnięto liczbę 200 plemników w połowie rzędu, należy kontynuować zliczanie plemników do końca danego rzędu.

Zliczenie plemników w drugiej komorze wykonujemy tylko w tych samych rzędach poszczególnych siatek, nawet jeśli nie zliczymy 200 plemników.

Jeśli nie zliczy się 200 plemników w siatkach nr 4,5 i 6 to należy przygotować dwa niższe rozcieńczenia i przeprowadzić analizę powtórnie.

Po zweryfikowaniu różnicy (Tab. 4 ) z poszczególnych zliczeń, dokonujemy obliczenia wyniku wg wzorów lub powtarzamy cały cykl liczenia od początku:

1. rozcieńczenie 1+1 (1:2) i zliczanie plemników w rzędach siatek nr 4,5,6

C=(N/n)x(1/20)x2=(N/n)x(1/10)

2. rozcieńczenie 1+4 (1:5) i zliczanie plemników w rzędach siatek nr 4,5,6

C=(N/n)x(1/20)x5=(N/n)x(1/4)

3. rozcieńczenie 1+19 (1:20) i zliczanie plemników w rzędach siatek nr 4,5,6

C=(N/n)x(1/20)x20=(N/n)

4. rozcieńczenie 1+49 (1:50) i zliczanie plemników w rzędach siatek nr 4,5,6

C=(N/n)x(1/20)x50=(N/n)x2.5

gdzie    N= suma zliczonych plemników z obu komór

n= suma rzędów z siatek nr 4,5,6, w których zliczano plemniki w obu komorach

Wynik otrzymujemy w mln/ml.

Postępowanie przy małej ilości plemników w preparacie bezpośrednim

Jeśli w preparacie bezpośrednim, pod powiększeniem 400x w polu widzenia było mniej niż 4 plemniki to szacunkowo zakłada się, że koncentracja plemników wynosi <1 mln/ml nasienia. Jeśli obserwowano mniej niż 2 plemniki w polu widzenia w preparacie, to szacunkowo zakłada się, że koncentracja plemników wynosi < 0.5 mln/ml nasienia.

W sytuacji, gdy badanie nasienia jest wykonywane jako badanie standardowe i nie ma potrzeby dokładnego obliczania koncentracji plemników z użyciem komory, dopuszcza się umieszczenie w wyniku badania szacunkowo zakładanej koncentracji plemników.

W sytuacjach, gdy określenie dokładnej koncentracji plemników jest wymagane, przygotowuje się dwa rozcieńczenia próbki 1:2 (1+1) i dokonuje się zliczania plemników w poszczególnych siatkach komór udoskonalonej komory Neubauera, zaczynając od siatki nr 1, aż do zliczenia co najmniej 200 plemników. Jeśli osiągnięto liczbę 200 plemników w połowie siatki, należy kontynuować zliczanie plemników do końca danej siatki.

Zliczanie powtarza się z drugiego rozcieńczenia, w drugiej komorze zliczając plemniki z tych samych siatek, z jakich były zliczane wcześniej, nawet jeśli nie osiągnięta została liczba 200 plemników.

Po zweryfikowaniu różnicy z poszczególnych zliczeń (Tab. 4), dokonujemy obliczenia wyniku wg wzoru:

C=(N/n)x(1/100)x2=(N/n)x(1/50)

gdzie    N= suma zliczonych plemników z obu komór

n= suma siatek, w których zliczano plemniki w obu komorach.

Wynik otrzymujemy w mln/ml.

Jeśli w preparacie bezpośrednim nie znaleziono plemników, należy próbkę odwirować (15 min. 3000xg). Osad rozprowadzamy na szkiełku podstawowym, przykrywamy szkiełkiem nakrywkowym i oglądamy cały preparat w poszukiwaniu plemników. Jeśli nie znaleziono żadnego plemnika, w wyniku wpisujemy azoospermia (brak plemników w ejakulacie). Jeśli w osadzie znaleziono pojedyncze plemniki, w wyniku wpisujemy kryptozoospermia.

Ocena żywotności plemników

Badanie odsetka żywych plemników ocenia się poprzez identyfikację plemników z nienaruszoną integralnością błony komórkowej. Ocenę można wykonywać rutynowo we wszystkich próbkach nasienia, jednak wymagane jest jej wykonanie w próbkach, gdzie ruch postępowy plemników był poniżej wartości referencyjnych (tzn. < 40% plemników poruszających się ruchem postępowym).

Ocena żywotności plemników powinna być wykonana zaraz po upłynnieniu próbki, najlepiej w czasie do 30 min., jednak nie później niż w ciągu 60 min. od ejakulacji.

Zalecane testy oceny żywotności plemników:

a.     test eozyna-nigrozyna
b.     przyżyciowy test eozynowy
c.     test pęcznienia plemników (HOS test, ang. hypo-osmotic swelling test)

Test eozyna-nigrozyna oraz przyżyciowy test eozynowy opierają się na zasadzie przepuszczalności błony komórkowej martwego plemnika dla barwnika. Nigrozyna jest używana do podbarwiania tła co ułatwia różnicowanie. Plemniki żywe nie absorbują eozyny i pozostają niezabarwione, plemniki martwe natomiast barwią się na czerwono, lub ciemno-różwo. Liczymy po 200 plemników, w dwóch powtórzeniach, różnicując je na żywe i martwe. Wynik podaje się jako średnią z dwu wyników uzyskanych z oceny w dwóch preparatach po zweryfikowaniu różnicy z poszczególnych zliczeń (Tab. 5).

Odsetek plemników nie zabarwionych (żywych) nie powinien być mniejszy niż odsetek plemników ruchomych.

Test HOS (Hypo-osmotic swelling test) tzw. test pęcznienia jest metodą alternatywną do  przedstawionych metod barwnych. Plemniki z nienaruszoną błoną komórkową (żywe) zawieszone w hipoosmotycznym medium „pęcznieją” po 5 min. (zmiana wyglądu witki).Test ten powinien być wykonywany w laboratoriach specjalistycznych.

Ocena morfologii plemników

Morfologię plemników oceniamy w mikroskopie świetlnym pod imersją, przy powiększeniu 1000x, po uprzednim zabarwieniu rozmazu wykonanego z upłynnionego i dobrze wymieszanego nasienia. Zalecane barwienie metodą Papanicolaou (hematoksylina Harrisa, oranż G6, EA 50), Shorr’a lub z wykorzystaniem zestawu barwiącego Diff-Quick. Liczymy po 200 plemników, w dwóch powtórzeniach, z dwóch różnych preparatów wykonanych z tej samej próbki, różnicując je na prawidłowe i nieprawidłowe. Wynik podaje się jako średnią z wyników uzyskanych z oceny morfologii plemników w dwóch rozmazach po zweryfikowaniu różnicy z poszczególnych zliczeń (Tab. 5).

Akceptowalna różnica w wynikach uzyskanych z poszczególnych dwóch zliczeń dla ich sumy

Akceptowalna różnica w wynikach uzyskanych z poszczególnych dwóch zliczeń dla ich sumy

Akceptowalna różnica w odsetkach uzyskanych z poszczególnych dwóch zliczeń dla ich średiej.

Akceptowalna różnica w odsetkach uzyskanych z poszczególnych dwóch zliczeń dla ich średiej.

W badaniu ocenia się budowę główki, części pośredniej (szyjka i wstawka) i witki (część główna oraz końcowa).

  • Główka powinna być regularna w zarysie, o kształcie owalnym z dobrze widocznym regionem akrosomalnym zajmującym od 40 do 70% powierzchni główki.  Region akrosomalny może zawierać nie więcej niż dwie wakuole, zajmujące do 20% powierzchni główki. Region poniżej akrosomu nie może zawierać żadnej wakuoli.
  • Wstawka powinna być regularna w zarysie, o długości odpowiadającej długości główki. Oś wstawki powinna być przedłużeniem osi głównej główki. Przywieszka cytoplazmatyczna, jeśli obecna,  nie powinna przekraczać 1/3 wielkości główki.
  • Witka powinna mieć ok. 45 mm długości (tj. 10 długości główki), powinna być cieńsza niż wstawka, o jednakowej grubości na całej długości (część końcowa witki jest zwężona). Dopuszczalne są łagodne zgięcia witki, nie wskazujące na jej złamanie (zgięcia pod ostrym kątem).

Plemnik uznajemy za nieprawidłowy, gdy występuje zaburzenie któregokolwiek elementu budowy plemnika.

Zalecana jest klasyfikacja według Krugera (Kruger Strict Criteria). Jeżeli do oceny budowy użyto klasyfikacji wg Krugera to należy tą informację napisać na wyniku.

Wartości referencyjne dla parametrów nasienia wg WHO 2010 zostały przedstawione w tabeli 6, a międzynarodowe nazewnictwo klasyfikacji zaburzeń przy badaniu nasienia w tabeli 7.

Złączono także przykładowy wzór wyniku badania nasienia: Badanie nasienia wzór

Wartości referencyjne dla parametrów nasienia WHO 2010

Wartości referencyjne dla parametrów nasienia WHO 2010

Międzynarodowe nazewnictwo kwalifikacji zaburzeń przy badaniu nasienia wg WHO 2010

Międzynarodowe nazewnictwo kwalifikacji zaburzeń przy badaniu nasienia wg WHO 2010

Opracowanie:

Przewodniczący:

dr med. Leszek Bergier, DIAGNOSTYKA Spółka z o. o., Spółka komandytowa, Kraków (PTA, PTDL) *

Członkowie:

dr med. Szymon Bakalczuk, OVUM Rozrodczość i Andrologia, Lublin (PTA)

dr med. Stanisław Frącki, I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii, Uniwersytet Medyczny, Warszawa (PTA)

dr n. med. Katarzyna Marchlewska, Zakład Endokrynologii Płodności, Katedra Andrologii i Endokrynologii Płodności, Uniwersytet Medyczny, Łódź (PTA)

dr hab. n. med.  Małgorzata Piasecka, Samodzielna Pracownia Histologii i Biologii Rozwoju. Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin (PTA)

dr n. med. Grażyna Taszarek-Hauke,  Pracownia Andrologii, Szpital Kliniczny, Uniwersytet Medyczny, Poznań (PTDL)

dr n. med. Renata Walczak- Jędrzejowska , Zakład Andrologii, Katedra Andrologii i Endokrynologii Płodności, Uniwersytet Medyczny, Łódź (PTA)

mgr Jadwiga Wojtasik, DIAGNOSTYKA Spółka z o. o., Spółka komandytowa, Kraków (PTDL)

mgr Ewa Zagocka, Dział Diagnostyki Laboratoryjnej, Państwowy Szpital Kliniczny nr 1, Wrocław (PTA, PTDL)

*Adres do korespondencji:

dr med. Leszek Bergier

DIAGNOSTYKA Spółka z o. o., Spółka komandytowa

ul. Olszańska 5

31-513 Kraków

tel. 012 295-01-00 fax. 012 295-01-02

www.diag.pl

Opracowano na podstawie:

WHO laboratory manual for examination and processing of human semen. Fifth Edition. Prepublication version. 2010 r.

http://www.who.int/reproductivehealth/publications/infertility/9789241547789/en/index.html

Opracowanie opublikowano w:

Diagnostyka laboratoryjna (Journal of Laboratory Diagnostics) 2010, Vol 46, Issue 2, p. 161-170

Komentarze (0)

WHO manual 1992 badanie nasienia

Tags: , , , ,

Obowiązujące i archiwalne „normy” badania nasienia

Opublikowany w 12 września 2011 przez blimusiek

WHO manual 2010 badanie nasienia 

Badanie nasienia – obowiązujące normy badania wprowadzone w 2010 roku.

 

WHO manual 1999 badanie nasienia

Badanie nasienia – archiwalne normy badania wprowadzone w 1999 roku (obecnie nie obowiązują).

 

WHO manual 1992 badanie nasienia

Badanie nasienia – archiwalne normy badania wprowadzone w 1992 roku (obecnie nie obowiązują).

Komentarze (0)

Zapisz się do naszego newslettera

Aby zapisać się do newslettera, wpisz swój adres email poniżej. Otrzymasz email z informacją, jak potwierdzić subskrypcję.

Filmy