Archiwum Tagów | "ruchliwość"

Tags: , , , , , ,

Suplementacja kwasem foliowym, selenem i witaminą E poprawiała koncentrację i ruchliwość plemników u niepłodnych pacjentów po usunięciu żylaków powrózka nasiennego

Opublikowany w 21 marca 2019 przez eliza

Grupa irańskich naukowców przeprowadziła badanie wpływu suplementacji antyoksydantami: witaminą E, kwasem foliowym i selenem na jakość nasienia w grupie 64 niepłodnych pacjentów (badanie ukończyło tylko 60 z nich), którzy zostali poddani zabiegowi usunięcia żylaków powrózka nasiennego. Do dziś nie ma jasnej odpowiedzi na pytanie w jaki sposób obecność żylaków powrózka nasiennego zaburza spermatogenezę i przyczynia się do problemów z płodnością, choć wiadomo, że taki efekt istnieje. Podejrzewa się, że przyczyną zaburzeń spermatogenezy u pacjentów z żylakami powrózka nasiennego może być podwyższanie temperatury jąder czy wzrost stresu oksydacyjnego. Nie ma zgody co do tego czy po operacji żylaków poprawia się jakość nasienia w sensie poprawy poszczególnych parametrów badania ogólnego (różne badania w tej materii pokazują różne wyniki) natomiast  są badania wykazujące, że po operacji zmniejsza się stres oksydacyjny w nasieniu, a także, że wzrasta szansa na ciążę.

W opisywanym badaniu przez 6 miesięcy po zabiegu usunięcia żylaków pacjenci otrzymywali następującą suplementację: kwas foliowy (5 mg), selen (200 ug) oraz witamina E (400 IU). Kwas foliowy jest antyoksydantem, o którym wiadomo, że obniża stres oksydacyjny w nasieniu. Selen jest nie tylko antyoksydantem, lecz także pierwiastkiem śladowym ważnym dla produkcji testosteronu i plemników. Witamina E jest natomiast znanym antyoksydantem chroniącym m. in. błony komórkowe. Przed zabiegiem, a następnie po zakończeniu suplementacji antyoksydantami pacjenci uczestniczący w badaniu mieli wykonane badanie ogólne nasienia w celu określenia koncentracji plemników, ich ruchliwości i morfologii. Badania wykonano po 3-4 dniach wstrzemięźliwości płciowej.

Okazało się, że po upływie 6 miesięcy od zabiegu, w grupie która otrzymywała suplementację lepsza była koncentracja (około 41 mln/ml vs około 36 mln/ml) i ruchliwość plemników (50% vs 46%). Nie wykazano za to wpływu na morfologię plemników. Autorzy podejrzewają, że poprawa parametrów nasienia miała związek z redukcją stresu oksydacyjnego i uregulowaniem produkcji hormonów.

Badanie to miało charakter randomizowany (czyli przydział do grupy otrzymującej i nieotrzymującej suplementacji był losowy), a osoby wykonujące badanie nasienia na potrzeby badania były „zaślepione” (czyli nie wiedziały czyje nasienie oceniają). Badanie to przeprowadzone było zaledwie na 60 pacjentach, dlatego autorzy sugerują że powinno zostać powtórzone na większej liczbie pacjentów, choć jest ono zgodne z badaniami innych autorów, którzy uzyskiwali poprawę parametrów nasienia u pacjentów po zabiegu usunięcia żylaków powrózka nasiennego przy użyciu suplementacji antyoksydantami.

 

Opracowanie: Eliza Filipiak (dr n. med.)

Na podstawie: Ardestani Zadeh A, Arab D, Kia NS, Heshmati S, Amirkhalili SN. Urol J. 2019 Feb 24. The role of Vitamin E – Selenium – Folic acid supplementation in improving the sperm parameters after varicocelectomy: a randomized clinical trial.

Opublikowano: 21.03.2019

Komentarze (0)

Tags: ,

Obecność wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) w nasieniu jest związana z obniżoną ruchliwością plemników i podwyższoną fragmentacją ich DNA

Opublikowany w 08 stycznia 2019 przez eliza

Wirus brodawczaka ludzkiego (human papilloma virus) znany jako HPV należy do rodziny papillomawirusów. Zakażenie tym wirusem przenoszone jest drogą płciową i w wielu przypadkach przebiega bezobjawowo, przy czym ocenia się, że zakażenie HPV przechodzi większość ludzi. Wyróżnia się nawet do 100 typów tego wirusa, z czego część nazywana jest hrHPV (czyli high-risk HPV). Ta właśnie grupa „wysokiego ryzyka” przyczynia się do powstawania nowotworów (m. in. szyjki macicy, sromu, pochwy czy prącia).

Grupa włoskich naukowców dokonała ciekawej obserwacji, że obecność wirusa HPV w nasieniu jest związana z obniżoną ruchliwością plemników oraz ze wzrostem odsetka plemników o nieprawidłowym indeksie fragmentacji DNA plemnikowego. Przebadali oni ponad 700 pacjentów z par zgłaszających się z powodu problemów z płodnością. Wirusa wykryto w nasieniu 15,5% badanych pacjentów, z czego 11% miało genotypy HPV określane jako high risk. Poza różnicami w parametrach nasienia pomiędzy grupą pacjentów HPV dodatnich i HPV ujemnych, nie wykazano różnic w ocenie klinicznej i w badaniach hormonalnych pomiędzy tymi grupami, które mogłyby tłumaczyć różnice w jakości nasienia.

Opracowanie: Eliza Filipiak (dr n. med.)
Na podstawie: High-risk human papillomavirus in semen is associated with poor sperm progressive motility and a high sperm DNA fragmentation index in infertile men. Hum Reprod. 2018 Dec 4. Boeri L, Capogrosso P, Ventimiglia E, Pederzoli F, Cazzaniga W, Chierigo F, Pozzi E, Clementi M, Viganò P, Montanari E, Montorsi F, Salonia A.

Komentarze (0)

Test HBA – poszerzenie diagnostyki seminologicznej dostępne dla każdego laboratorium

Tags: , , ,

Test HBA – poszerzenie diagnostyki seminologicznej dostępne dla każdego laboratorium

Opublikowany w 25 października 2013 przez eliza

Test wiązania z hialuronianem (kwasem hialuronowym) znany jako HBA (ang. Hyaluronan Binding Assay) jest testem funkcjonalności plemników rozszerzającym rutynową diagnostykę seminologiczną (producent: ORIGIO).

Zdolność wiązania się plemników z hialuronianem jest uzyskiwana w końcowych etapach produkcji i jest oznaką nie tylko obecności samego receptora w błonie komórkowej plemnika, ale i prawidłowego ukończenia takich etapów produkcji plemników, jak rozdziału materiału genetycznego w czasie mejozy, stabilizacji tego materiału, pozbycia się nadmiaru cytoplazmy, wytworzenia struktur akrosomu, wstawki i witki plemnika, przemodelowania struktury błony komórkowej i wbudowania w nią odpowiednich, innych receptorów.

Kwas hialuronowy jest związkiem obficie występującym w osłonce przejrzystej oraz wieńcu promienistym otaczającym oocyt i z tego względu receptor dla tego kwasu jest tak ważny dla prawidłowego funkcjonowania plemnika. Plemniki wykazujące możliwość wiązania z hialuronianem mają tym samym zdolność do rozpoznania komórki jajowej, przenikania przez otaczające ją osłony, a tym samym do zapłodnienia. Natomiast plemniki nie wiążące się z kwasem hialuronowym tych zdolności nie mają. Dlatego metoda z zastosowaniem kwasu hialuronowego (diagnostycznie szkiełka HBA, terapeutycznie – PICSI) okazuje się równie przydatnym narzędziem diagnostycznym jak np. testy defragmentacji DNA, a jeśli chodzi o typowanie plemników które powinny być użyte do zapłodnienia (metodą PICSI) jest jedyna w swoim rodzaju.

 

Wykonanie testu

Wykonanie i ocena testu są wyjątkowo proste i szybkie. Na szkiełko podstawowe opłaszczone kwasem hialuronowym nakłada się 7-10μl wymieszanego nasienia i nakrywa szkiełkiem nakrywkowym zawierającym w centrum siatkę 10×10 kwadratów (analogiczną jak w komorze Maklera) ułatwiającą zliczanie (oba szkiełka są dostarczone w zestawie do wykonywania testu).

 

HBA komora

Zdjęcie przedstawia szkiełko do wykonywania testu HBA. Na każdym szkiełku znajdują się dwa pola do wykonania dwóch testów. Na zdjęciu pole po lewej jest przykryte szkiełkiem nakrywkowym.

 

Szkiełko ocenia się w mikroskopie świetlnym po 10-20 minutach, w powiększeniu 200 lub 400x. Należy zliczyć przynajmniej 100 ruchliwych plemników (zliczenie większej liczby zwiększa precyzję metody), które różnicuje się na dwie grupy:
– plemniki, które związały się z kwasem hialuronowym – nie wykazujące ruchu postępowego, związane główką z powierzchnią szkiełka, wykazujące szybkie ruchy witki z jednoczesnym brakiem ruchu postępowego (mogą okręcać się wokół osi wyznaczonej przez główkę plemnika),
– plemniki niewiążące się z kwasem hialuronowym – wykazujące ruch postępowy bez oznak wiązania.

Wg zaleceń producenta wynik testu traktuje się jako prawidłowy jeżeli >=80% ruchliwych plemników wiąże się w teście HBA (mniej niż 80% ruchliwych plemników związanych – wynik nieprawidłowy, płodność obniżona). Nie należy jednak interpretować tych wartości w taki sposób, że wartości poniżej 80% świadczą o bezpłodności – im niższy odsetek plemników związanych z hialuronianem, tym słabszy (ale nie zerowy) ich potencjał do zapłodnienia.

Poniższe filmy przedstawiają pozytywny i negatywny wynik testu HBA.

Negatywny wynik testu HBA – preparat mikroskopowy z nasienia, w którym widoczne są plemniki pływające swobodnie i nie „przyłączające się” do szkiełka mikroskopowego pokrytego kwasem hialuronowym.

Pozytywny wynik testu HBA – preparat mikroskopowy z nasienia, w którym widoczne są plemniki w większości przyłączone do szkiełka mikroskopowego pokrytego kwasem hialuronowym (stosunkowo niewiele plemników pływa swobodnie). Główki plemników są „uwięzione” na szkiełku, natomiast witki poruszają się.

Zobacz inne filmy na: badanie-nasienia.pl/filmy

Należy pamiętać, że test HBA można wykonać jedynie w próbkach, w których występują plemniki ruchliwe. Poza tym badanie to może być trudne do przeprowadzenia u pacjentów z bardzo małą liczbą plemników (analiza może być pracochłonna i wymagać użycia więcej niż jednego szkiełka). Jednakże, dla tych pacjentów (oligozoospermia, kryptozoospermia) badanie wiązania z hialuronianem może mieć szczególną wagę – decyduje ono o kwalifikacji do odpowiedniej procedury zapłodnienia pozaustrojowego: ICSI lub PICSI, oraz o szansach powodzenia tych procedur. PICSI jest techniką docytoplazmatycznego wstrzyknięcia plemnika (czyli ICSI) poprzedzoną wyborem plemnika związanego z hialuronianem, czyli dojrzałego. Zdolność wiązania z hialuronianem jest zachowana po procedurach mrożenia nasienia oraz po ich preparatyce np. wirowaniu w gradiencie lub swim-upie, jednakże ww. wartości do interpretacji wyniku są ustalone dla nasienia świeżego.

 

Wskazania do wykonania

Ze względu na fakt, iż nawet prawidłowy wynik badania ogólnego nasienia nie gwarantuje płodności danego mężczyzny, test HBA jest traktowany jako badanie uzupełniające w diagnostyce męskiej niepłodności. Z tego względu może być wykonywany rutynowo przy każdej analizie nasienia lub jako badanie rozszerzające diagnostykę, o szczególnej wadze w następujących przypadkach:

– pacjenci o prawidłowych parametrach badania ogólnego, w sytuacji przedłużającej się niepłodności o nieustalonej przyczynie;
– pacjenci o wysokim odsetku plemników o nieprawidłowej morfologii;
– pacjenci o wysokim odsetku plemników z zaburzeniami jakości chromatyny plemnikowej;
– pacjenci kwalifikowani do metod rozrodu wspomaganego, szczególnie do ICSI, w celu ustalenia czy należy u nich zastosować tradycyjną procedurę, czy powinno się ją poprzedzić selekcją plemników na podłożu z hialuronianem (PICSI).

Należy też pamiętać, że obecność receptora dla hialuronianu na plemnikach może być czasowo upośledzana przez różne czynniki zaburzające produkcję i dojrzewanie plemników, dlatego też wynik testu HBA nie jest niezmienny przez całe życie pacjenta. Z tego też powodu w niektórych przypadkach stosowne może być powtórzenia badania.

Podsumowując, test HBA jest bardzo cennym wzbogaceniem diagnostyki seminologicznej, technicznie dostępnym dla każdego laboratorium wykonującego badanie ogólne, gdyż nie wymaga żadnego dodatkowego sprzętu i wyposażenia poza mikroskopem.

 

Wyłącznym dystrybutorem w Polsce jest firma:
Rovers Polska Sp. z o.o.
05-501 Piaseczno, ul. Stołeczna 10
tel.: 22 737-11-95, faks: 22 737-11-96
e-mail: info@rovers.pl

 

Więcej nt. sposobu wykonania testu HBA oraz PICSI: link


Komentarze (0)

<!--:pl-->Interpretacja wyników badania nasienia<!--:-->

Tags: , , , , , ,

Interpretacja wyników badania nasienia

Opublikowany w 18 września 2011 przez blimusiek

Wynik badania ogólnego nasienia oceniać powinno się wykorzystując wytyczne np. WHO (Światowej Organizacji Zdrowia). Poza tymi wytycznymi oczywiście brane pod uwagę powinny być też inne okoliczności. Obecnie obowiązujące wytyczne WHO nt. badania nasienia pochodzą z roku 2010. Wytyczne te były zmieniane na przestrzeni lat w miarę pojawiania się nowych badań i obserwacji medycznych (Obowiązujące i archiwalne „normy” badania nasienia). Obowiązujące obecnie normy w skrócie wyglądają następująco:

  • liczebność plemników: >= 15 mln / ml lub >= 39 mln/ ejakulat;
  • ruchliwość plemników: >= 32% plemników o ruchu postępowym;
  • żywotność plemników: >= 58% żywych plemników;
  • morfologia plemników: >= 4% plemników o prawidłowej budowie;
  • objętość ejakulatu: >= 1,5ml;
  • pH: >= 7,2.

Całość wartości referencyjnych / norm z 2010 roku znajduje się tutaj: Wartości referencyjne w badaniu nasienia wg WHO 2010

Ogólnie rzecz biorąc, jeśli uzyskany przez pacjenta wynik dla danego parametru (ruchliwości, koncentracji, żywotności czy morfologii plemników) jest wyższy niż przedstawione powyżej wartości to jest on traktowany jako prawidłowy.

Nie mniej jednak, wyniki badania nasienia powinny być oceniane w specyficzny sposób uwzględniający zależność poszczególnych parametrów pomiędzy sobą, a także częstotliwość współżycia seksualnego pacjenta czy okres jego wstrzemięźliwości płciowej. Szczególnie jeśli chodzi o wyniki wypadające poniżej zalecanych wartości referencyjncyh potrzebne jest szersze spojrzenie na cały wynik, a nie tylko na pojedynczy parametr.

Rozważmy kilka możliwych przykładów wyników badania nasienia, które zilustrują nam „problematyczność” oceny tego typu wyników:

  • wysoka liczba plemników przy niewielkich niedoborach w odsetkach plemników o prawidłowej morfologii, czy ruchliwości. Jeśli liczba plemników u danego pacjenta jest wysoka np. kilkukrotnie przekracza normę, to niedobory w odsetku plemników o prawidłowym ruchu, czy morfologii mogą być wyrównywane przez wyższą liczebność plemników. np. przy liczebności 100 mln/ml i ruchliwości postępowej 29% (czyli liczebność w normie, ruchliwość poniżej normy) bezwzględna liczba plemników o prawidłowym ruchu jest większa niż u pacjenta, który ma 21mln/ml i ruchliwość 39% (oba parametry w normie). Tak więc, taki wynik nie zawsze musi być powodem do niepokoju, a tym bardziej do diagnozowania niepłodności męskiej.
  • badanie nasienia wykonane po zbyt krótkim lub zbyt długim okresie wstrzemięźliwości płciowej. Pomimo tego, że zalecany czas wstrzemięźliwości płciowej, jaki powinien być zachowany przed oddaniem nasienia do badania jest ściśle określony (i wynosi 2-7 dni), to pacjenci często nie przestrzegają tego okresu (czasem nie uzyskują tej informacji z wyprzedzeniem, a czasem wynika to z innych powodów). Dlatego bardzo ważne jest aby przy analizie wyników badania nasienia zwrócić uwagę na ten okres, gdyż może on mieć istotny wpływ na wynik. Jeśli pacjent przychodzi na badanie po zbyt krótkim okresie od ostatniego wytrysku (współżycie/masturbacja), to należy się spodziewać, że liczba plemników może być niższa niż ta, którą wykazałoby badanie wykonane po prawidłowym okresie wstrzemięźliwości. W zależności od okresu wstrzemięźliwości możliwe są dość znaczne zmiany w liczebności plemników np. z 2mln/ml po 2 godzinnej abstynencji płciowej, 10 mln/ml po 1 dniu wstrzemięźliwości do 25 mln/ml po 3 dniach. Takie różnice są możliwe, jednak nie zawsze istnieją. Podobne zafałszowanie wyniku może mieć miejsce, jeśli pacjent ma zbyt długi okres wstrzemięźliwości płciowej np. kilkanaście – kilkadziesiąt dni. W takich przypadkach można się spodziewać zwiększonej liczebności plemników,  jednakże ich ruchliwość, żywotność i morfologia (czyli cechy jakościowe) mogą być wtedy gorsze. Do wyobraźni może przemówić takie stwierdzenie, że plemniki się po prostu „starzeją” z upływem czasu i przedłużającym się pobytem w najądrzu.
  • intensywność współżycia seksualnego przed oddaniem nasienia do badania. Jeśli pacjent prowadzi bardzo intensywne życie seksualne (pod uwagę należy brać zarówno współżycie płciowe, jak i masturbację), a wyniki liczebności plemników są u niego poniżej normy, to te dwa fakty prawdopodobnie można powiązać. Mniejsza aktywność seksualna może wpłynąć na zwiększenie liczebności plemników w próbce przeznaczonej do badania na skutek ich „gromadzenia się” w układzie rozrodczym i pozwolić na uzyskanie prawidłowego wyniku badania nasienia. W takich przypadkach, jeśli para stara się o ciążę zasadne może okazać się  zmniejszenie intensywności współżycia np. w okresie niepłodnym, a przez to niejako „uzbieranie” odpowiedniej liczby plemników do wykorzystania w okresie płodnym u partnerki. Natomiast wśród pacjentów o małej intensywności współżycia płciowego, podobnie jak w wyżej opisanym przypadku zachowanie zbyt długiego okresu wstrzemięźliwości płciowej przed badaniem nasienia może prowadzić do zwiększenia liczby plemników kosztem ich jakości (zaburzeń ruchu lub/i budowy).
  • brak plemników w nasieniu (azoospermia) lub znaczna oligozoospermia. W takich przypadkach trzeba przede wszystkim zweryfikować, czy do badania zostało oddane całe nasienie. Taki wynik może się zdarzyć, jeśli część ejakulatu bogata w plemniki została utracona podczas próby oddania. Jeśli przy kolejnym oddaniu pacjent odda całe nasienie może się okazać, że jego wyniki są w normie. Przy wyniku świadczącym o bardzo złych parametrach nasienia uzasadnione jest powtórzenie badania w celu wykluczenia możliwości błędu przy oddaniu nasienia lub wykonaniu badania. Zobacz także: Azoospermia, czyli brak plemników w nasieniu. Przyczyną takiego stanu może też okazać się wytrysk wsteczny.
  • pogorszone parametry nasienia po przebyciu chorób, którym towarzyszyła podwyższona temperatura ciała. Po otrzymaniu wyniku badania nasienia wskazującego na pogorszone parametry liczebności, ruchliwości, czy morfologii plemników (lub chromatyny plemnikowej) należy rozważyć, czy pacjent nie przechodził w okresie ostatnich 2-3 miesięcy chorób, którym towarzyszyła podwyższona temperatura ciała. U wielu pacjentów taki stan powoduje przejściowe pogorszenie jakości nasienia, które po pewnym okresie ulega poprawie. Jeśli w wywiadzie z pacjentem stwierdza się występowanie takich chorób, należy ponownie wykonać badanie nasienia po upływie ok. 3 miesięcy od momentu wystąpienia gorączki, co daje szansę na uzyskanie lepszego wyniku. Zobacz także: Wysoka gorączka, a jakość nasienia (ruchliwość i liczbność plemników oraz chromatyna plemnikowa)

UWAGI:

Bardzo ważna jest świadomość, że wyniki badania nasienia, w których parametry są poniżej normy, nie oznaczają od razu bezpłodności u mężczyzny. Znane są przypadki naturalnego poczęcia ciąży przez pacjentów ze znacznymi zaburzeniami parametrów nasienia np. liczebnością plemników ok. 2 mln/ml, czyli kilkakrotnie poniżej normy. Natomiast u pacjentów, u których parametry nasienia są nieznacznie poniżej normy, możliwość poczęcia dziecka naturalną drogą jest duża.

Z kolei prawidłowy wynik ogólnego badania nasienia nie świadczy ze 100% pewnością, że mężczyzna jest płodny i że problem z płodnością pary tkwi, gdzieś indziej. Inne, bardziej specyficzne testy (np. MAR Test, chromatyna plemnikowa) mogą wykazać, że w nasieniu są istotne nieprawidłowości, których nie sposób zaobserwować w ogólnym badaniu nasienia. Zobacz takżeDodatkowe testy i badania nasienia

Poza tym warto pamiętać, że jakość nasienia nie jest danemu pacjentowi „przypisana” raz na zawsze. U jednego pacjenta możliwe są fizjologiczne zmiany parametrów nasienia w czasie, a także ich zmiany pod wpływem różnych czynników zewnętrznych (stres, choroby, dieta, używki, mała aktywność fizyczna, czynniki szkodliwe związane z pracą itp). Dlatego opieranie diagnozy o pojedynczy wynik badania nasienia, w dodatku uzyskany we wcześniejszym okresie, nie powinno mieć miejsca. Zobacz także:Możliwa zmienność jakości nasienia w czasie u jednego pacjenta

Opracowanie: Eliza Filipiak (dr n. med.), Renata Walczak-Jędrzejowska (dr n. med.)

119 komentarzy

Tags: , , , ,

Lepsze nasienie u ojców bliźniaków

Opublikowany w 23 stycznia 2013 przez eliza

Ciekawych informacji na temat ojców bliźniaków dostarczyło badanie duńskich naukowców opisane w 2007 roku. Otóż wykazali oni, że ojcowie bliźniaków mają lepsze parametry nasienia w porównaniu do ojców dzieci z ciąż pojedynczych. Ojcowie bliźniaków mieli o kilkanaście punktów procentowych wyższą ruchliwość plemników oraz o kilka punktów procentowych lepszą morfologię plemników. Także koncentracja plemników o tych mężczyzn była wyższa. Co ciekawe, dotyczyło to przede wszystkim ojców bliźniaków dwujajowych.
Wyniki te potwierdziły teorię, że uzyskiwanie ciąż bliźniaczych jest miernikiem płodności, co dodatkowo jest także wspierane przez wyniki innych badań pokazujące, że odsetek ciąż bliźniaczych u mężczyzn z obniżonym potencjałem płodności jest także obniżony.

Na podstawie: Hum Reprod. 2007 Mar;22(3):751-5. Epub 2006 Nov 29. Twin pregnancy possibly associated with high semen quality. Asklund C, Jensen TK, Jørgensen N, Tabor A, Sperling L, Skakkebaek NE.

Komentarze (0)

aglutynaty plemników widziane w mikroskopie świetlnym w powiększeniu 200x

Tags: , , , ,

Aglutynacja plemników – co to oznacza?

Opublikowany w 19 września 2011 przez blimusiek

Aglutynacja plemników to zjawisko obserwowane w nasieniu, polegające na tym, że ruchliwe plemniki przylegają do siebie, są jakby „pozlepiane”. Taka grupa plemników przylegających do siebie tworzy tzw. aglutynat. Aglutynaty mogą być różnej wielkości – od kilku, do kilkudziesięciu, czy nawet kilkuset plemników. W skrajnych przypadkach wszystkie plemniki widoczne w preparacie mikroskopowym są związane w aglutynacie i nie ma żadnych plemników swobodnych. W preparacie mikroskopowym aglutynacja wygląda tak, jakby plemniki były sklejone ze sobą, ale jednocześnie próbowały się z tego aglutynatu wyrwać, wyszarpać (wygląda to też trochę tak jakby posklejane plemniki „szarpały się w miejscu”). Najczęściej aglutynacja uniemożliwia plemnikom ruch postępowy, czyli „zmierzanie w wybranym kierunku”, dlatego jest zjawiskiem niepożądanym. Plemniki związane w aglutynacie zwykle nadal wykazują dość intensywny ruch, tak jakby próbowały oderwać się od aglutynatu. W niektórych przypadkach, kiedy aglutynacja jest bardzo duża i dotyczy wielu plemników ich ruch może być znacznie słabszy.

Wyróżnia się 4 stopnie aglutynacji:

  • stopień 1: niewielkie aglutynaty zawierające <10 plemników, wiele plemników nie związanych w aglutynatach, mogących swobodnie się przemieszczać;
  • stopień 2: umiarkowanej wielkości aglutynaty zawierające 10–50 plemników, w preparacie obecne plemniki nie związane, swobodnie się przemieszczające;
  • stopień 3: duże aglutynaty, zwierające >50 plemników, w preparacie obecne plemniki swobodnie się przemieszczające;
  • stopień 4: wszystkie plemniki związane w dużych aglutynatach, aglutynaty łączące się ze sobą nawzajem, brak plemników swobodnie się przemieszczających.
aglutynaty plemników widziane w mikroskopie świetlnym w powiększeniu 200x

Zdjęcia przedstawiają aglutynaty plemników widziane w mikroskopie świetlnym w powiększeniu 200x. Aglutynat na zdjęciu po prawej stronie zawiera tylko kilka plemników, więc jest to aglutynacja 1-szego stopnia. Zdjęcie po stronie lewej przedstawia większy aglutynat, zawierający ponad 10 plemników, co jest charakterystyczne dla aglutynacji 2-giego stopnia.

Plemniki w aglutynatach mogą się z sobą łączyć główkami, wstawkami lub witkami lub też w sposób mieszany. W związku z tym można także wyróżnić 5 dodatkowych typów aglutynacji oznaczanych literami A-E. Są to następujące typy:

  • A: aglutynacja główka – główka;
  • B: aglutynacja witka – witka (witki plemników są połączone ze sobą na znacznej długości);
  • C: aglutynacja koniec witki – koniec witki (witki kolejnych plemników są połączone ze sobą samymi końcami);
  • D: aglutynacja mieszana (witki łączą się z witkami, przy jednoczesnym połączeniu główek z główkami);
  • E: aglutynacja sieciowa (główki i witki są splątane, nie widać wyraźnej aglutynacji główek ponieważ są one przesłonięte połączonymi witkami).

Optymalną, prawidłową sytuacją w nasieniu jest brak aglutynacji plemników. Jednak niewielka aglutynacja (1-2 stopnia) nie dyskwalifikuje pacjenta z możliwości posiadania potomstwa drogą naturalną.

Obecność aglutynatów plemników, szczególnie wyższych stopni, negatywnie wpływa na sumaryczną ruchliwość postępową plemników. Występowanie aglutynacji może sugerować obecność przeciwciał przeciwplemnikowych (potwierdzenie ich obecności wymaga jednak dodatkowych testów), nie jest jednak wystarczającym dowodem istnienia immunologicznego podłoża niepłodności (na ten temat więcej znajdziesz tutaj: Co to jest niepłodność autoimmunologiczna?)

Nie należy mylić aglutynacji z agregacją. Agregacja oznacza przyleganie nieruchliwych plemników do siebie lub też przyleganie ruchliwych plemników do innych elementów np. komórek, i jeśli występuje, powinna być odnotowywana jako odrębne zjawisko.

Opracowanie: Eliza Filipiak (dr n. med)

Poniższe filmy przedstawiają aglutynację plemników widoczną w preparatach mikroskopowych z nasienia. W preparatach widoczne aglutynaty składające się z kilku – kilkudziesięciu plemników, a także liczne plemniki poruszające się ruchem postępowym.

http://www.youtube.com/watch?v=8We3QaMTt_s

Zobacz inne filmy na: badanie-nasienia.pl/filmy

4 komentarze

Tags: , , , , ,

Nomenklatura przydatna w interpretacji wyników

Opublikowany w 14 września 2011 przez blimusiek

Aspermia – Brak nasienia (brak ejakulacji lub ejakulacja wsteczna)
Asthenozoospermia – Odsetek plemników z ruchem postępowym poniżej wartości referencyjnej
Asthenoteratozoospermia – Odsetek plemników z ruchem postępowym i prawidłowa morfologią poniżej wartości referencyjnej
Azoospermia – Brak plemników w ejakulacie
Kryptozoospermia – Brak plemników w preparatach bezpośrednich, ale stwierdzana ich obecność w osadzie po odwirowaniu ejakulatu
Hemospermia (hematospermia) – Obecność erytrocytów w ejakulacie
Leukospermia (leukocytospermia, pyospermia) – Obecność leukocytów w ejakulacie powyżej wartości granicznej
Nekrozoospermia – Niski odsetek żywych plemników oraz wysoki plemników nieruchomych w ejakulacie
Normozoospermia – Liczba plemników w ejakulacie (lub ich koncentracja) oraz odsetek plemników z ruchem postępowym i prawidłową morfologią powyżej dolnych wartości referencyjnych
Oligoasthenozoospermia – Liczba plemników w ejakulacie (lub ich koncentracja) oraz odsetek plemników z ruchem postępowym poniżej dolnych wartości referencyjnych
Oligoasthenoteratozoospermia – Liczba plemników w ejakulacie (lub ich koncentracja) oraz odsetek plemników z ruchem postępowym i prawidłową morfologią poniżej dolnych wartości referencyjnych
Oligoteratozoospermia – Liczba plemników w ejakulacie (lub ich koncentracja) oraz odsetek plemników z prawidłową morfologią poniżej dolnych wartości referencyjnych
Oligozoospermia – Liczba plemników w ejakulacie (lub ich koncentracja) poniżej dolnych wartości referencyjnych
Seminogram – Innymi słowy, badanie nasienia
Teratozoospermia – Odsetek plemników z prawidłową morfologią poniżej dolnych wartości referencyjnych

Komentarze (0)

<!--:pl-->Możliwa zmienność w jakości nasienia u jednego pacjenta<!--:-->

Tags: , , , , ,

Możliwa zmienność w jakości nasienia u jednego pacjenta

Opublikowany w 14 września 2011 przez blimusiek

Liczne badania dowiodły, że jakość nasienia u jednego mężczyzny może ulegać znacznym fizjologicznym zmianom w czasie. Dlatego też, ocena jakości nasienia u danego pacjenta na podstawie pojedynczego badania nasienia (seminogramu), jest jedynie orientacyjna. Powinny być przeprowadzone 2-3 badania w odstępie czasu 1-3 miesiące. Taka niejednoznaczność pojedynczego badania wynika z fizjologii męskiego układu rozrodczego i z wielości czynników, które mogą mieć wpływ na nasienie. Wśród tych czynników można wymienić m.in.:

  • okres wstrzemięźliwości płciowej przed oddaniem nasienia do badania;
  • wcześniejsza aktywność seksualna, częstość stosunków i masturbacji;
  • konieczność oddania nasienia w laboratorium (u niektórych pacjentów parametry nasienia mogą być nieznacznie słabsze z  tego powodu);
  • czynność gruczołów dodatkowych układu rozrodczego (pęcherzyków nasiennych, prostaty i tzw. gruczołów Cowper’a) produkujących płyn nasienny będący składnikiem plazmy nasienia;
  • rozmiar jąder;
  • przebyte choroby (w przeszłości i ostatnim czasie);
  • czynniki środowiskowe (narażenie na podwyższoną temperaturę, promieniowanie jonizujące, substancje chemiczne, palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu, stresy, otyłość, niektóre leki, dieta itp.).

Poniższe wykresy ilustrują wyniki liczebności plemników (lewa kolumna: liczba plemników na mililitr; prawa kolumna: liczba plemników na ejakulat) u 5 przykładowych pacjentów, u których wykonywano badania nasienia w określonym odstępie czasu (oś X).

Wykres zmienności

Źródło: WHO Laboratory Manual for the examination and processing of human semen, dzięki uprzejmości Schering Plough oraz Bayer Schering Pharma AG.

Z wykresów wynika jednoznacznie, że pobranie jednej próbki nasienia do analizy może prowadzić do błędnej interpretacji stanu pacjenta. Problem nie ma wielkiego znaczenia, jeśli jest to pacjent, którego wyniki są zawsze „w normie” jak w przypadku pacjenta nr 4 na powyższych rysunkach, natomiast u pacjenta nr 3 widać wyraźnie, że zależnie od czasu wykonania analizy, mógłby on zostać zakwalifikowany do pacjentów „w normie” lub „poniżej normy”.

Podobne wnioski wynikają z analizy poniższych wykresów dotyczących wyników badania nasienia dwóch pacjentów, u których badanie było powtarzane przez rok w odstępie 2 miesięcy. Linie przerywane na wykresach oznaczają wartość „norny” wg WHO 2010. Na obu wykresach widać, że zależnie od momentu przeprowadzenia badania  uzyskiwane były różne wyniki, czasem klasyfikujące pacjenta „w normie”, czasem „na granicy”, a czasem „poniżej normy”. Na wykresach tych widać, że nie tylko liczebność i koncentracja plemników jest parametrem zmiennym – ruchliwość postępowa oraz morfologia plemników także mogą się istotnie wahać.

Wykres zmiennosc nasienia

Źródło: obserwacje własne

Wykres zmiennosc nasienia 2

Źródło: obserwacje własne

Taka zmienność liczebności plemników nie dotyczy wszystkich pacjentów. Wielu mężczyzn ma relatywnie stabilne parametry przez lata, podczas gdy inni mogą mieć bardzo dużą zmienność parametrów.

Wyniki badania nasienia powinny być oceniane przez lekarza, który ma duże doświadczenie w diagnostyce męskiej niepłodności. Samo porównanie wartości poszczególnych parametrów z obowiązującymi normami WHO to za mało.  Konieczne jest szersze spojrzenie uwzględniające częstotliwość współżycia pacjenta, okres wstrzemięźliwości płciowej, czynniki środowiskowe, stan zdrowia, przebyte choroby, a także zależność poszczególnych parametrów nasienia pomiędzy sobą np. gdy liczba plemników kilkakrotnie przekracza normę, to niewielkie obniżenie odsetka plemników o prawidłowym ruchu, czy morfologii, nie ma tak dużego znaczenia.

Opracowanie: Eliza Filipiak (dr n. med.), Renata Walczak-Jędrzejowska (dr n. med.)

Komentarze (0)

Tags: , ,

Palenie papierosów a chromatyna plemnikowa i jakość nasienia

Opublikowany w 15 września 2011 przez blimusiek

Pytanie, czy chromatyna plemnikowa i jakość nasienia są uszkadzane przez palenie papierosów nurtuje wiele par starających się o dziecko. Odpowiedzią na to pytanie mogą być wyniki uzyskane przez grupę chińskich naukowców, którzy przeprowadzili badania na temat wpływu palenia papierosów na wyniki analizy chromatyny plemnikowej – integralności DNA plemników oraz ich dojrzałości. Prawie 800 mężczyzn mających problemy z płodnością, których nasienie było analizowane na potrzeby tego badania podzielono na grupy w zależności od tego, jak dużo papierosów palili dziennie (= 20 papierosów dziennie), jak i od długości okresu przez który palili (= 10 lat). Mężczyźni niepalący stanowili osobną grupę. Za pomocą metody SCSA (badanie fragmentacji chromatyny plemnikowej) u mężczyzn w różnych grupach oceniano współczynnik DFI (indeks fragmentacji chromatyny) oraz dojrzałość plemników. Wyniki porównano z tradycyjnymi parametrami nasienia, takimi jak ruchliwość i morfologia plemników.

Okazało się, że w grupach mężczyzn palących ponad 20 papierosów dziennie oraz palących przez okres dłuższy niż 10 lat gorsza była ruchliwość progresywna oraz morfologia plemników. Ponadto pacjenci ci mieli mniejszą objętość nasienia. Dodatkowo wykazano, że chromatyna plemnikowa miała gorszą jakość (wyższy odsetek plemników z pofragmentowaną chromatyną oraz plemników niedojrzałych) u palaczy niż u mężczyzn niepalących, co świadczy o negatywnym wpływie palenia papierosów nawet w niewielkich ilościach i przez krótki czas na genetyczną jakość plemników.

Gdzie wykonać badanie chromatyny plemnikowej: link

Opracowanie: Eliza Filipiak (dr n. med.)

Na podstawie: Niu, Z. H., Liu, J. B., Shi, T. Y., Yuan, Y., and Shi, H. J. [Impact of cigarette smoking on human sperm DNA integrity]. Zhonghua Nan Ke Xue  16, 300-304.

2 komentarze

Międzynarodowe nazewnictwo kwalifikacji zaburzeń przy badaniu nasienia wg WHO 2010

Tags: , ,

Wytyczne dla diagnostów: Badanie nasienia – standardy wg wytycznych WHO z 2010r., opracowane przez Komisję ds Konsensusu Lekarsko–Diagnostycznego PTA i PTDL

Opublikowany w 12 września 2011 przez blimusiek

Poniżej prezentujemy wytyczne dla diagnostów laboratoryjnych co do wykonywania badania ogólnego nasienia zgodnie z rekomendacjami WHO z 2010 roku. Opis ten znalazł się także w magazynie: Diagnostyka laboratoryjna (Journal of Laboratory Diagnostics) 2010, Vol 46, Issue 2, p. 161-170

 

Przygotowanie Pacjenta do badania

  1. Każdy Pacjent powinien otrzymać ustną lub pisemną instrukcję odnośnie warunków oddania próbki nasienia do badania.
    UWAGA!
    Wszelkie informacje związane z badaniem nasienia powinny być przekazywane Pacjentowi  w sposób poufny!
  2. Zaleca się wykonanie badania nasienia po zachowaniu okresu wstrzemięźliwości płciowej (czas od ostatniego wytrysku nasienia) od 2 do 7 dni. Informacja o okresie abstynencji powinna znaleźć się na wyniku.
  3. W przypadkach kolejnego badania nasienia, Pacjent powinien zachować ten sam okres wstrzemięźliwości płciowej, jaki zachowany był przy pierwszym badaniu.
  4. Zalecane jest oddanie nasienia w pomieszczeniu w pobliżu laboratorium, w warunkach zapewniających intymność.
  5. Pojemniki, do których oddawane jest nasienie powinny być wydane przez laboratorium (zalecane pojemniki jednorazowe o objętości 60-130 ml).
  6. Nasienie należy oddać drogą masturbacji.
  7. Pojemnik z nasieniem należy opisać (imię i nazwisko lub kod  Pacjenta).
  8. Nasienie powinno być oddane do pojemnika w całości, przy zachowaniu podstawowych zasad higieny. Jeśli nasienie nie zostało oddane w całości, Pacjent zobowiązany jest poinformować o tym personel medyczny.
  9. W przypadku problemów z oddaniem nasienia w laboratorium, dopuszczalne jest oddanie nasienia w warunkach domowych podczas stosunku płciowego do specjalnej prezerwatywy bez środków plemnikobójczych i dostarczenie materiału do badania w czasie nie przekraczającym  60 min. od oddania ejakulatu. Próbkę nasienia należy zabezpieczyć przed wychłodzeniem (transport w temp.   20-37°C ).

I. Procedura badania nasienia

Etapy wykonywania badania nasienia:

  1. W ciągu pierwszych 5 minut od ejakulacji
    • –  pojemnik z próbką nasienia odstawić na mieszadło rotacyjne (temp. pok. 20-25°C) lub umieścić  w cieplarce (37°C) na okres potrzebny do upłynnienia
  2. Zaraz po upłynnieniu nasienia (najlepiej w czasie do 30 min., ale przed upływem 60 min. od ejakulacji)
    • wpisanie do protokołu badania czasu upłynnienia (jeśli próbka nie upłynni się w przeciągu         30 min., odczekać z rozpoczęciem dalszych analiz kolejne 30 min.)
    • ocena wyglądu
    • ocena lepkości
    • ocena objętości
    • ocena pH
    • przygotowanie preparatu bezpośredniego do oceny mikroskopowej próbki nasienia
    • ocena ruchliwości plemników
    • przygotowanie rozcieńczeń do oceny liczby plemników
    • ocena żywotności
    • przygotowanie rozmazów do oceny morfologii plemników
    • ocena liczby plemników w komorze
    • ocena komórek peroksydazo-pozytywnych (jeśli wymagane przez lekarza)
    • wykonanie testu MAR (Mixed Antiglobulin Reaction) (jeśli wymagane przez lekarza)
    • przygotowanie plemników do testu immunobead (jeśli wymagane przez lekarza)
    • odwirowanie nasienia (jeśli jest wymagane przez lekarza oznaczenie parametrów biochemicznych w plazmie nasienia, lub w przypadku azoospermii)
  3. Po upływie 1 godziny od ejakulacji
    • utrwalenie, wybarwienie rozmazów nasienia i ocena morfologii plemników
  4. Przed upływem 3 godzin od ejakulacji
    • przesłanie próbki do badania mikrobiologicznego (jeśli wymagane przez lekarza)
  5. Później, ale tego samego dnia (lub następnego dnia po uprzednim zamrożeniu próbki)
    • wykonanie badań związanych z czynnością gruczołów dodatkowych (jeśli wymagane przez lekarza)
    • wykonanie pośredniego testu immunobead (jeśli wymagane przez lekarza)

Ocena makroskopowa nasienia

Ocena makroskopowa nasienia powinna zostać przeprowadzona zaraz po upłynnieniu się nasienia, najlepiej w czasie do 30 min. (oprócz oceny pH), jednak nie później niż w ciągu 60 min. od ejakulacji.

Czas upłynnienia

Upłynnienie nasienia następuje samoistnie w ciągu 60 min. od ejakulacji (zwykle – 15 min.). W trakcie upłynniania zaleca się umieszczenie pojemnika z próbką na mieszadle rotacyjnym (temp. pokojowa 20-25°C lub cieplarka 37°C). Upłynnienie ocenia się makroskopowo, w sytuacjach wątpliwych potwierdza się mikroskopowo. Czas upłynnienia podajemy w minutach. Jeśli upłynnienie nie nastąpi w ciągu 60 min., to na wyniku podajemy informację – upłynnienie >60 min. Czasami nasienie nie ulega upłynnieniu, powodując trudności w wykonaniu badania. Aby przeprowadzić dalsze badanie, należy poddać próbkę dodatkowej obróbce poprzez kilkukrotne zaaspirowanie (6-10 razy) ejakulatu do strzykawki z igłą o wewnętrznej średnicy od 0,69 do 0,84 mm, lub dodanie określonej objętości roztworu Dulbecco lub bromeliny (1g/l) i wymieszanie przy użyciu pipety Pasteura.

UWAGA! W tym przypadku przy dalszych obliczeniach należy uwzględnić rozcieńczenia nasienia. Zastosowanie ww. procedur musi zostać odnotowane na wyniku.

Objętość nasienia

Objętość wyrażana jest w ml – zalecana jest wagowa metoda pomiaru objętości.

W celu określenia objętości tą metodą należy:

a)    zważyć pojemnik, do którego ma być oddane nasienie – x [g]
b)    zważyć powtórnie pojemnik z nasieniem – y [g]
c)     obliczyć wagę nasienia – z [g]        z = y – x

Dokładność ważenia do 0,1 g

Przyjmując, że gęstość nasienia wynosi 1 g /ml (dokładnie 1.014 g/ml ) to [g] = [ml].

Wyliczona waga nasienia w [g] odpowiada objętości ejakulatu wyrażonej w [ml].

Druga metoda polega na pomiarze objętości w wyskalowanym cylindrze z dokładnością do 0,1 ml.

Barwa nasienia

Terminologia używana do określania barwy:

  • prawidłowa: szaro-opalizująca, mleczno–szara, nieprzezroczysta
  • nieprawidłowa: przezroczysta, żółtawa (żółtaczka, przyjmowane leki), czerwono-brunatna (domieszka krwi)

Lepkość nasienia

Lepkość nasienia określa się na podstawie długości kropli wypływającej z pipety o szerokim ujściu (jednorazowa pipeta Pasteura). W przypadku nieprawidłowej lepkości nasienie nie wypływa kroplami, ale tworzy nici o długości powyżej 2 cm.

Druga metoda: zanurzoną w nasieniu szklaną pałeczką podciągamy nasienie do góry. W przypadku nieprawidłowej lepkości tworzy się nitka długości powyżej 2 cm.

W celu zmniejszenia podwyższonej lepkości stosuje się takie same metody jak przy opóźnionym upłynnieniu lub braku upłynnienia (mechaniczne, enzymatyczne).

Terminologia używana do określania lepkości:

  • prawidłowa
  • zwiększona

pH nasienia

Należy je oznaczać po upłynnieniu nasienia, zawsze w jednakowym czasie, najlepiej po 30 min., lecz nie później niż 60 min. od ejakulacji przy użyciu papierków wskaźnikowych o zakresie pH 6,0 do 10,0.

Badanie mikroskopowe nasienia

Zaleca się używanie mikroskopu z kontrastem fazowym i zestawem obiektywów o powiększeniu 10x, 20x, 40x, 100x. Dopuszczalne jest badanie nasienia z zastosowaniem zwykłego mikroskopu świetlnego.

Badanie mikroskopowe nasienia rozpoczynamy zaraz po upłynnieniu próbki, najlepiej w czasie do 30 min., jednak nie później niż w ciągu 60 min. od ejakulacji.

Jeśli upłynnienie nie nastąpiło w przeciągu 60 min. próbka powinna być poddana dodatkowej obróbce (mechanicznej lub enzymatycznej). Fakt ten należy odnotować na wyniku.

Przygotowanie preparatu bezpośredniego:

Przed każdorazowym pobraniem próbki do oceny mikroskopowej nasienie należy bardzo starannie, ale delikatnie wymieszać, unikając tworzenia się pęcherzyków powietrza. Do mieszania polecana jest jednorazowa pipeta Pasteura o szerokim ujściu (1,5 mm), którą należy delikatnie zaaspirować próbkę około 10 razy. Nie wolno stosować wytrząsarki, ponieważ powoduje uszkodzenie plemników. Następnie, przy użyciu pipety automatycznej należy nanieść 10 µl nasienia na szkiełko podstawowe, przykryć szkiełkiem nakrywkowym o wymiarach 22 x 22 mm unikając tworzenia się pęcherzyków powietrza. Tak przygotowany preparat pozostawić na ok. 1 minutę w temp. 20-25°C lub 37°C, a następnie poddać ocenie mikroskopowej.

Temperaturą z wyboru do oceny nasienia jest temp. 37°C, jednak ocenę ruchu można przeprowadzać również w temp. pokojowej tj. 20-25°C.

Wstępna ocena mikroskopowa preparatu bezpośredniego

I. powiększenie całkowite 100x  (okular 10x i obiektyw 10x)

  1. występowanie pasm śluzu
  2. ocena nieprawidłowości w zachowaniu się plemników (agregacja, aglutynacja)
  3. obecność innych elementów morfotycznych

II. powiększenie całkowite 200x / 400x

  1. ocena ruchliwości plemników
  2. ustalenie rozcieńczenia próbki nasienia do oceny koncentracji plemników (liczba plemników wyrażona w mln/ml nasienia)

Ocena preparatu bezpośredniego

Ocena nieprawidłowości w zachowaniu się plemników

Niespecyficzną agregację obserwujemy, gdy zarówno nieruchome jak i ruchome plemniki przylegają do siebie oraz do pasm śluzu, innych komórek lub do ciałek resztkowych tworząc skupiska.

Aglutynację obserwujemy gdy ruchome plemniki przylegając do siebie tworząc skupiska – zjawisko dotyczy tylko plemników.

Aglutynacja określana jest w stopniach od 1 do 4:

  • stopień 1 – <10 plemników tworzących skupiska, wiele plemników wolnych
  • stopień 2 – od 10 do 50 plemników tworzących skupiska, obecne wolne plemniki
  • stopień 3 – >50 plemników w skupiskach, obecne pojedyncze wolne plemniki
  • stopień 4 – wszystkie plemniki tworzą skupiska, poszczególne skupiska łączą się ze sobą.

Obecność innych elementów morfotycznych

W preparacie bezpośrednim wymienione poniżej elementy morfotyczne oceniane są wg oceny szacunkowej:

  1. ciałka resztkowe
  2. bakterie
  3. nabłonki
  4. kryształy sperminy

Używana terminologia:

  • pojedyncze, nieliczne, dość liczne, liczne, bardzo liczne w polu widzenia lub w preparacie

Komórki okrągłe w nasieniu

W nasieniu mogą znajdować się leukocyty oraz komórki spermatogenezy określane wspólnie jako „komórki okrągłe”. Koncentrację komórek okrągłych (liczba komórek wyrażona w mln/ml ejakulatu) liczymy metodą komorową podczas określania koncentracji plemników. Inna zalecana technika polega na wykonaniu rozmazu na szkiełku podstawowym i zabarwieniu go metodą Papanicolau, zestawem Diff-Quick lub May-Grunwald-Giemzy (MGG).

UWAGA! Preparat wybarwiony metodą MGG nie może być wykorzystywany do oceny morfologii plemników.

Elementy komórkowe oceniamy pod immersją (powiększenie 1000x) w mikroskopie. Do obliczenia wartości bezwzględnych stosuje się odpowiedni wzór:

C = (n x S) /100
C – koncentracja komórek spermatogenezy i leukocytów – w mln/ml ejakulatu
n – liczba policzonych komórek spermatogenezy i leukocytów przypadających na 100 plemników
S – koncentracja plemników wyrażona w mln/ml ejakulatu

Jeśli koncentracja komórek okrągłych będzie >=1 mln/ml zaleca się wykonanie dodatkowych procedur w celu określenia koncentracji leukocytów peroksydazo-dodatnich.

Ocena ruchliwości plemników

Ruch plemników klasyfikuje się według następującej skali (klasyfikacja WHO 2010):

  • ruch postępowy – plemniki poruszające się ruchem postępowym zarówno liniowym, jak i po dużym okręgu bez względu na ich szybkość
  • ruch niepostępowy- plemniki poruszające się ruchem niepostępowym (w miejscu i po małym okręgu)
  • plemniki nieruchome

Oceny dokonuje się w dwóch preparatach bezpośrednich wykonanych z tego samego ejakulatu. W danym polu widzenia jako pierwsze liczy się plemniki poruszające się ruchem postępowym, a następnie w tym samym polu ocenia się plemniki o ruchu niepostępowym oraz plemniki nieruchome. W celu oceny i klasyfikacji ruchu obserwacji poddaje się plemniki przynajmniej w 5 polach widzenia, przy czym ocenia się nie mniej niż 200 plemników w jednym preparacie. Przy ocenie ruchu należy pamiętać, aby w ostatnim polu widzenia ocenić ruch wszystkich plemników, nawet jeśli wcześniej przekroczona została liczba 200 ocenionych plemników. Ruch wyraża się jako odsetek (%) plemników o danym typie ruchu, wynik zaokrąglając do liczby całkowitej. Wynik podaje się jako średnią z dwóch wyników uzyskanych z oceny ruchu w dwóch preparatach po zweryfikowaniu różnicy z poszczególnych zliczeń. W celu zweryfikowania dopuszczalnej różnicy pomiędzy wynikami uzyskanymi z obu preparatów należy porównać wynik reprezentujący najliczniejszą kategorię ruchu (Tab. 5).

W przypadkach niezgodności co do różnicy wynikającej z tabeli 5 liczenie musi być wykonane w całości od początku – od wykonania preparatu bezpośredniego.

Przykład: W wyniku dwukrotnego zliczenia 200 plemników uzyskano wyniki: ruch postępowy – 30% i 50%; ruch niepostępowy – 5% i 15% oraz plemniki nieruchome – 65% i 35%. Najliczniejszą kategorię ruchu reprezentowały plemniki nieruchome, ich średni wynik to 50% a różnica pomiędzy nimi wynosi 30%. Z tabeli 5 wynika że dla wartości 50% dopuszczalna różnica pomiędzy wynikami wynosi 10%. W takiej sytuacji analizę należy powtórzyć, przygotowując nowe preparaty.

Ustalenie rozcieńczenia do oceny koncentracji plemników

W celu ustalenia odpowiedniego rozcieńczenia próbki nasienia do oceny koncentracji plemników (liczba plemników wyrażona w mln/ml nasienia) wykonuje się ocenę liczby plemników w polu widzenia pod całkowitym powiększeniem 200x lub 400x (Tab. 1).

Do wykonania rozcieńczeń zalecane jest używanie automatycznych pipet tłokowych (ang. positive-displacement pipette) oraz aspirowanie objętości nasienia nie mniejszej niż 50 µl. Należy pamiętać o dokładnym i delikatnym wymieszaniu próbki tuż przed wykonaniem rozcieńczeń. Wykonujemy dwa takie same rozcieńczenia.

Jako rozcieńczalnika używa się roztworu hipertonicznego. Zalecany rozcieńczalnik:

50 g                              NaHCO3
10 ml                           35% Formalina (v/v)

Dobrze wymieszać i uzupełnić wodą destylowaną do 1000 ml

(Trwałość roztworu w temp. 4 °C – 12 miesięcy)

Tabela zalecane rozcieńczenia

Tabela zalecane rozcieńczenia

Ocena koncentracji plemników

Terminy „całkowita liczba plemników” oraz „koncentracja plemników” nie są synonimami. Termin „koncentracja plemników” odnosi się do liczby plemników w jednostce objętości nasienia (1 ml), podczas gdy „całkowita liczba plemników” odnosi się do liczby plemników w całej objętości ejakulatu i wylicza się ją mnożąc koncentrację plemników przez objętości ejakulatu.

Do liczenia plemników zalecane jest używanie kamer o głębokości 100 µm lub głębszych. Zaleca się przeprowadzanie procedury oceny koncentracji plemników w udoskonalonej komorze Neubauera (ang. improved Neubauer haemocytometer) (Ryc. 1).

Udoskonalona komora Neubauera posiada dwie oddzielne komory zliczeniowe (o rozmiarach 3×3 mm). Każda z komór podzielona jest na 9 siatek o rozmiarach 1×1 mm. Siatki nr 1,3,7,9 zawierają 4 rzędy po 4 duże kwadraty. Siatki nr 2 i 8 zawierają 4 rzędy po 5 dużych kwadratów. Siatki nr 4 i 6 zawierają 5 rzędów po 4 duże kwadraty. Środkowa siatka nr 5 zawiera 5 rzędów po 5 dużych kwadratów.

Komorę przykrywa się szkiełkiem nakrywkowym o określonej grubości (0.44 mm).

Jedna z dwóch komór zliczeniowych w udoskonalonej komorze Neubauera z zaznaczonymi 9 siatkami.

Jedna z dwóch komór zliczeniowych w udoskonalonej komorze Neubauera z zaznaczonymi 9 siatkami.

Przy głębokości 100 mm, nad każdą z 9 siatek znajduje się 100 nl rozcieńczonej próbki nasienia. Objętość próbki nasienia znajdująca się nad jednym kwadratem oraz jednym rzędem w poszczególnych siatkach komory przedstawiona jest w tabeli 2.

Objętość rozcieńczonej próbki nasienia

Objętość rozcieńczonej próbki nasienia nad jednym kwadratem oraz jednym rzędem w poszczególnych w poszczególnych siatkach udoskonalonej komorze Neubauera

 

Jedno z dwóch przygotowanych wcześniej rozcieńczeń wprowadza się nad jedną z komór, drugie nad drugą, po uprzednim dokładnym wymieszaniu. Liczenie przeprowadza się w obu komorach (zachowując regułę 2 boków B?rkera). Zaleca się zliczenie co najmniej 400 plemników z dwóch zliczeń (dwóch komór zliczeniowych w komorze), każde po około 200 plemników. Zliczamy tylko kompletne plemniki (z główką i witką).

Tabela 3 przedstawia numery odpowiednich siatek w jednej komorze udoskonalonej komory Neubauera potrzebne do zliczenia co najmniej 200 plemników, w zależności od ilości plemników obserwowanych w polu widzenia w preparacie bezpośrednim i wykonanego rozcieńczenia.

Numery siatek do zliczenia co najmniej 200 plemników.

Numery siatek do zliczenia co najmniej 200 plemników.

 

Liczenie rozpoczyna się zawsze od zliczania plemników w poszczególnych rzędach w siatce nr 5. Jeśli nie zliczymy 200 plemników po obejrzeniu wszystkich 5 rzędów siatki nr 5, kontynuujemy zliczanie w poszczególnych rzędach (każde po 4 kwadraty) w przyległych siatkach (siatki nr 4 i 6), aż do zliczenia co najmniej 200 plemników. Jeśli osiągnięto liczbę 200 plemników w połowie rzędu, należy kontynuować zliczanie plemników do końca danego rzędu.

Zliczenie plemników w drugiej komorze wykonujemy tylko w tych samych rzędach poszczególnych siatek, nawet jeśli nie zliczymy 200 plemników.

Jeśli nie zliczy się 200 plemników w siatkach nr 4,5 i 6 to należy przygotować dwa niższe rozcieńczenia i przeprowadzić analizę powtórnie.

Po zweryfikowaniu różnicy (Tab. 4 ) z poszczególnych zliczeń, dokonujemy obliczenia wyniku wg wzorów lub powtarzamy cały cykl liczenia od początku:

1. rozcieńczenie 1+1 (1:2) i zliczanie plemników w rzędach siatek nr 4,5,6

C=(N/n)x(1/20)x2=(N/n)x(1/10)

2. rozcieńczenie 1+4 (1:5) i zliczanie plemników w rzędach siatek nr 4,5,6

C=(N/n)x(1/20)x5=(N/n)x(1/4)

3. rozcieńczenie 1+19 (1:20) i zliczanie plemników w rzędach siatek nr 4,5,6

C=(N/n)x(1/20)x20=(N/n)

4. rozcieńczenie 1+49 (1:50) i zliczanie plemników w rzędach siatek nr 4,5,6

C=(N/n)x(1/20)x50=(N/n)x2.5

gdzie    N= suma zliczonych plemników z obu komór

n= suma rzędów z siatek nr 4,5,6, w których zliczano plemniki w obu komorach

Wynik otrzymujemy w mln/ml.

Postępowanie przy małej ilości plemników w preparacie bezpośrednim

Jeśli w preparacie bezpośrednim, pod powiększeniem 400x w polu widzenia było mniej niż 4 plemniki to szacunkowo zakłada się, że koncentracja plemników wynosi <1 mln/ml nasienia. Jeśli obserwowano mniej niż 2 plemniki w polu widzenia w preparacie, to szacunkowo zakłada się, że koncentracja plemników wynosi < 0.5 mln/ml nasienia.

W sytuacji, gdy badanie nasienia jest wykonywane jako badanie standardowe i nie ma potrzeby dokładnego obliczania koncentracji plemników z użyciem komory, dopuszcza się umieszczenie w wyniku badania szacunkowo zakładanej koncentracji plemników.

W sytuacjach, gdy określenie dokładnej koncentracji plemników jest wymagane, przygotowuje się dwa rozcieńczenia próbki 1:2 (1+1) i dokonuje się zliczania plemników w poszczególnych siatkach komór udoskonalonej komory Neubauera, zaczynając od siatki nr 1, aż do zliczenia co najmniej 200 plemników. Jeśli osiągnięto liczbę 200 plemników w połowie siatki, należy kontynuować zliczanie plemników do końca danej siatki.

Zliczanie powtarza się z drugiego rozcieńczenia, w drugiej komorze zliczając plemniki z tych samych siatek, z jakich były zliczane wcześniej, nawet jeśli nie osiągnięta została liczba 200 plemników.

Po zweryfikowaniu różnicy z poszczególnych zliczeń (Tab. 4), dokonujemy obliczenia wyniku wg wzoru:

C=(N/n)x(1/100)x2=(N/n)x(1/50)

gdzie    N= suma zliczonych plemników z obu komór

n= suma siatek, w których zliczano plemniki w obu komorach.

Wynik otrzymujemy w mln/ml.

Jeśli w preparacie bezpośrednim nie znaleziono plemników, należy próbkę odwirować (15 min. 3000xg). Osad rozprowadzamy na szkiełku podstawowym, przykrywamy szkiełkiem nakrywkowym i oglądamy cały preparat w poszukiwaniu plemników. Jeśli nie znaleziono żadnego plemnika, w wyniku wpisujemy azoospermia (brak plemników w ejakulacie). Jeśli w osadzie znaleziono pojedyncze plemniki, w wyniku wpisujemy kryptozoospermia.

Ocena żywotności plemników

Badanie odsetka żywych plemników ocenia się poprzez identyfikację plemników z nienaruszoną integralnością błony komórkowej. Ocenę można wykonywać rutynowo we wszystkich próbkach nasienia, jednak wymagane jest jej wykonanie w próbkach, gdzie ruch postępowy plemników był poniżej wartości referencyjnych (tzn. < 40% plemników poruszających się ruchem postępowym).

Ocena żywotności plemników powinna być wykonana zaraz po upłynnieniu próbki, najlepiej w czasie do 30 min., jednak nie później niż w ciągu 60 min. od ejakulacji.

Zalecane testy oceny żywotności plemników:

a.     test eozyna-nigrozyna
b.     przyżyciowy test eozynowy
c.     test pęcznienia plemników (HOS test, ang. hypo-osmotic swelling test)

Test eozyna-nigrozyna oraz przyżyciowy test eozynowy opierają się na zasadzie przepuszczalności błony komórkowej martwego plemnika dla barwnika. Nigrozyna jest używana do podbarwiania tła co ułatwia różnicowanie. Plemniki żywe nie absorbują eozyny i pozostają niezabarwione, plemniki martwe natomiast barwią się na czerwono, lub ciemno-różwo. Liczymy po 200 plemników, w dwóch powtórzeniach, różnicując je na żywe i martwe. Wynik podaje się jako średnią z dwu wyników uzyskanych z oceny w dwóch preparatach po zweryfikowaniu różnicy z poszczególnych zliczeń (Tab. 5).

Odsetek plemników nie zabarwionych (żywych) nie powinien być mniejszy niż odsetek plemników ruchomych.

Test HOS (Hypo-osmotic swelling test) tzw. test pęcznienia jest metodą alternatywną do  przedstawionych metod barwnych. Plemniki z nienaruszoną błoną komórkową (żywe) zawieszone w hipoosmotycznym medium „pęcznieją” po 5 min. (zmiana wyglądu witki).Test ten powinien być wykonywany w laboratoriach specjalistycznych.

Ocena morfologii plemników

Morfologię plemników oceniamy w mikroskopie świetlnym pod imersją, przy powiększeniu 1000x, po uprzednim zabarwieniu rozmazu wykonanego z upłynnionego i dobrze wymieszanego nasienia. Zalecane barwienie metodą Papanicolaou (hematoksylina Harrisa, oranż G6, EA 50), Shorr’a lub z wykorzystaniem zestawu barwiącego Diff-Quick. Liczymy po 200 plemników, w dwóch powtórzeniach, z dwóch różnych preparatów wykonanych z tej samej próbki, różnicując je na prawidłowe i nieprawidłowe. Wynik podaje się jako średnią z wyników uzyskanych z oceny morfologii plemników w dwóch rozmazach po zweryfikowaniu różnicy z poszczególnych zliczeń (Tab. 5).

Akceptowalna różnica w wynikach uzyskanych z poszczególnych dwóch zliczeń dla ich sumy

Akceptowalna różnica w wynikach uzyskanych z poszczególnych dwóch zliczeń dla ich sumy

Akceptowalna różnica w odsetkach uzyskanych z poszczególnych dwóch zliczeń dla ich średiej.

Akceptowalna różnica w odsetkach uzyskanych z poszczególnych dwóch zliczeń dla ich średiej.

W badaniu ocenia się budowę główki, części pośredniej (szyjka i wstawka) i witki (część główna oraz końcowa).

  • Główka powinna być regularna w zarysie, o kształcie owalnym z dobrze widocznym regionem akrosomalnym zajmującym od 40 do 70% powierzchni główki.  Region akrosomalny może zawierać nie więcej niż dwie wakuole, zajmujące do 20% powierzchni główki. Region poniżej akrosomu nie może zawierać żadnej wakuoli.
  • Wstawka powinna być regularna w zarysie, o długości odpowiadającej długości główki. Oś wstawki powinna być przedłużeniem osi głównej główki. Przywieszka cytoplazmatyczna, jeśli obecna,  nie powinna przekraczać 1/3 wielkości główki.
  • Witka powinna mieć ok. 45 mm długości (tj. 10 długości główki), powinna być cieńsza niż wstawka, o jednakowej grubości na całej długości (część końcowa witki jest zwężona). Dopuszczalne są łagodne zgięcia witki, nie wskazujące na jej złamanie (zgięcia pod ostrym kątem).

Plemnik uznajemy za nieprawidłowy, gdy występuje zaburzenie któregokolwiek elementu budowy plemnika.

Zalecana jest klasyfikacja według Krugera (Kruger Strict Criteria). Jeżeli do oceny budowy użyto klasyfikacji wg Krugera to należy tą informację napisać na wyniku.

Wartości referencyjne dla parametrów nasienia wg WHO 2010 zostały przedstawione w tabeli 6, a międzynarodowe nazewnictwo klasyfikacji zaburzeń przy badaniu nasienia w tabeli 7.

Złączono także przykładowy wzór wyniku badania nasienia: Badanie nasienia wzór

Wartości referencyjne dla parametrów nasienia WHO 2010

Wartości referencyjne dla parametrów nasienia WHO 2010

Międzynarodowe nazewnictwo kwalifikacji zaburzeń przy badaniu nasienia wg WHO 2010

Międzynarodowe nazewnictwo kwalifikacji zaburzeń przy badaniu nasienia wg WHO 2010

Opracowanie:

Przewodniczący:

dr med. Leszek Bergier, DIAGNOSTYKA Spółka z o. o., Spółka komandytowa, Kraków (PTA, PTDL) *

Członkowie:

dr med. Szymon Bakalczuk, OVUM Rozrodczość i Andrologia, Lublin (PTA)

dr med. Stanisław Frącki, I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii, Uniwersytet Medyczny, Warszawa (PTA)

dr n. med. Katarzyna Marchlewska, Zakład Endokrynologii Płodności, Katedra Andrologii i Endokrynologii Płodności, Uniwersytet Medyczny, Łódź (PTA)

dr hab. n. med.  Małgorzata Piasecka, Samodzielna Pracownia Histologii i Biologii Rozwoju. Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin (PTA)

dr n. med. Grażyna Taszarek-Hauke,  Pracownia Andrologii, Szpital Kliniczny, Uniwersytet Medyczny, Poznań (PTDL)

dr n. med. Renata Walczak- Jędrzejowska , Zakład Andrologii, Katedra Andrologii i Endokrynologii Płodności, Uniwersytet Medyczny, Łódź (PTA)

mgr Jadwiga Wojtasik, DIAGNOSTYKA Spółka z o. o., Spółka komandytowa, Kraków (PTDL)

mgr Ewa Zagocka, Dział Diagnostyki Laboratoryjnej, Państwowy Szpital Kliniczny nr 1, Wrocław (PTA, PTDL)

*Adres do korespondencji:

dr med. Leszek Bergier

DIAGNOSTYKA Spółka z o. o., Spółka komandytowa

ul. Olszańska 5

31-513 Kraków

tel. 012 295-01-00 fax. 012 295-01-02

www.diag.pl

Opracowano na podstawie:

WHO laboratory manual for examination and processing of human semen. Fifth Edition. Prepublication version. 2010 r.

http://www.who.int/reproductivehealth/publications/infertility/9789241547789/en/index.html

Opracowanie opublikowano w:

Diagnostyka laboratoryjna (Journal of Laboratory Diagnostics) 2010, Vol 46, Issue 2, p. 161-170

Komentarze (0)

WHO manual 1992 badanie nasienia

Tags: , , , ,

Obowiązujące i archiwalne „normy” badania nasienia

Opublikowany w 12 września 2011 przez blimusiek

WHO manual 2010 badanie nasienia 

Badanie nasienia – obowiązujące normy badania wprowadzone w 2010 roku.

 

WHO manual 1999 badanie nasienia

Badanie nasienia – archiwalne normy badania wprowadzone w 1999 roku (obecnie nie obowiązują).

 

WHO manual 1992 badanie nasienia

Badanie nasienia – archiwalne normy badania wprowadzone w 1992 roku (obecnie nie obowiązują).

Komentarze (0)

<!--:pl-->Wartości referencyjne w badaniu nasienia wg WHO<!--:-->

Tags: , , , , , ,

Wartości referencyjne w badaniu nasienia wg WHO

Opublikowany w 15 września 2011 przez blimusiek

WHO manual 2010 badanie nasienia

WHO manual 2010 badanie nasienia

Obecnie obowiązujące wartości referencyjne dla parametrów nasienia wg rekomendacji WHO (rok 2010)

Na wstępie należy zauważyć, że WHO nie ustanawia „norm” w parametrach nasienia a jedynie wyznacza tzw. wartości referencyjne, czyli takie wartości poszczególnych parametrów, które zgodnie z przeprowadzonymi badaniami, w sposób statystyczny oznaczają, że pacjent z danymi wartościami ma szanse na osiągnięcie ciąży (zapłodnienie partnerki). Wartości te nie wyznaczają bynajmniej progu poniżej którego pacjent jest bezpłodny i nie może mieć dzieci – po prostu jego szanse są wtedy mniejsze.

Zobacz także: Interpretacja wyników badania nasienia.

 

 

Wartości referencyjne badania nasienia wg wytycznych WHO 2010:

Objętość nasienia:                        >= 1,5 ml

pH:                                                   >= 7,2

Czas upłynnienia:                         < 60 minut

Aglutynaty i agregaty plemników:            brak

Liczba plemników*:

– na 1 ml (koncentracja, gęstość)            >= 15 mln/ml (>= 15 * 106 / ml)

– w ejakulacie (całkowita)                        >= 39 mln / ejakulat (>= 39 * 106 / ejakulat)

Ruchliwość plemników:

– ogólna (ruch postępowy + ruch w miejscu)         >= 40 %

– ruch postępowy                                                            >= 32 %

Żywotność plemników:                                          >= 58 %

Morfologia plemników:                                          >= 4 %

Leukocyty (peroksydazo-dodatnie):                       < 1 mln/ml (< 1 * 106 / ml)

Wystarczy aby jeden z tych parametrów był powyżej normy, jednakże liczba plemników na cały ejakulat traktowana jest jako parametr o większym znaczeniu

Parametrami oznaczanymi w nasieniu jest też jego lepkość.

Testy dodatkowe:

MAR test:                                 < 50% ruchliwych plemników związanych z cząsteczkami (kuleczkami)

Immunobead test:              < 50% ruchliwych plemników związanych z cząsteczkami (kuleczkami)

Testy dodatkowe w płynie nasiennym:

Fruktoza:                                 >= 13 µmol/ejakulat

alpha-glukozydaza obojętna: >= 20mU/ejakulat

Cynk całkowity:                     >= 2,4 µmol/ejakulat

2 komentarze

Zapisz się do naszego newslettera

Aby zapisać się do newslettera, wpisz swój adres email poniżej. Otrzymasz email z informacją, jak potwierdzić subskrypcję.

Filmy